De Uranische Vijfster, Nieuwsbrief nummer 13. Baarn, een nieuwe lente!, 21 Maart 2002, tijdperk Vissen

Stichting Democratisering Wetenschap en Astrologie aan Stichting Vulcanus

"We are still living under the sway of that aggressive male invasion and only beginning to discover our long alienation from our authentic European heritage…"(2, Gimbutas, xxi)

"The Old European culture was the matrix of much later beliefs and practices. Memories of a long lasting gynocentric past, could not be erased, and it is not surprising that the feminine principle plays a formidable role in the subconscious dream and fantasy world." (2,Gimbutas, p.320)

In deze nieuwsbrief zullen we de langzame doodsstrijd zien van de Grote Moeder Godin religie en hoe uiteindelijk, toen in 406 na Chr. de tempel van Artemis in Ephesus (nu Turkije) werd platgebrand en leeggeroofd, deze werd onderdrukt en vervolgens ondergronds ging. In de periode van de inquisitie werd de Godin gezien als een discipel van de Duivel. De heksenjacht van de 15e - 18e eeuw zijn 8 miljoen vrouwen verbrand of opgehangen. In 1404 heeft Paus Inocentius VIII een besluit afgekondigd dat de hekserij een samenzwering van het leger van de Duivel was tegen het Heilige Christelijke Rijk. Maar ondanks deze vervolgingen zijn er in onze cultuur vele sporen te vinden, die wijzen op haar erfenis in sprookjes, rituelen, gebruiken, en in het spraakgebruik.
We grijpen weer even terug op wat we in eerdere nieuwsbrieven over de religie van de Grote Moeder Godin hebben geschreven. Dit is van belang omdat we dan duidelijker kunnen zien hoe de transformatie van het matriarchaat in het patriarchaat heeft plaats gevonden.

Het zal geen geschiedkundig verhaal worden, maar uitsluitend afgaande op de mythen die door overlevering ons hebben bereikt. Het is juist deze bron die ons een goed inzicht verschaft in het bovengenoemde transformatie proces.
Cruciaal is daarbij hoe men tegenover de relatie van leven en dood staat. Het is op dit gebied dat we de markantste veranderingen kunnen registeren. De oude Moeder Godin religie gaat uit van een levensenergie, die spiraalsgewijs verloopt via de geboorte naar het leven en via de dood naar de regeneratie van het nieuwe leven. Terwijl onze patriarchale Christelijke religie maar één weg kent of naar de hemel of naar de hel, geen mogelijkheid voor regeneratie. De dood heeft daarbij iets lineairs, iets definitiefs. Als men in een hiernamaals of in reïncarnatie gelooft, betekent, dat toch wezenlijk iets anders dan het idee dat de dood het begin vormt van de regeneratie. Het zaadje van een éénjarige plant die in de zwarte aarde is gestopt om in de nieuwe lente weer een nieuwe plant met mooie bloemen te geven.
Uit de betekenis van de kleuren zwart en wit zien we een aanzienlijk verschil met onze patriarchale cultuur. Zwart was namelijk de kleur van de vruchtbaarheid en van de grond, van de duisternis van de baarmoeder waar het leven begint, en wit de kleur van de botten van een skelet, het symbool voor de dood. We vinden de levensopvatting van de regeneratie terug in de vele door hun gebruikte symbolen, met als belangrijkste symbolen de slang en het varken.

Allereerst het symbool van de slang. We vinden de slang niet alleen een symbool in de pre-Griekse wereld, maar ook in het Midden Oosten, Egypte en India. De slang die zijn huid afschudt en zich zelf vernieuwt net zoals de afnemende en wassende maan. Ook het symbool van de ouroboros, de slang die in zijn eigen staart bijt. In de patriarchale mythologie wordt de slang door de mannelijke goden verslagen en vernietigd. Zo zien we dat Zeus de slang Syphon verslaat, Apollo de slang Python, Herculus de slang Ladon, Perseus het slangenhoofd van Medusa en Jehova de slang Leviathan, het zeemonster met verschillende hoofden

U hebt de zee gespleten door Uw kracht; U hebt de koppen van de zeedraken vermorzeld en als voedsel aan de dieren in de woestijn gegeven (Psalm 74:13,14)

Dan te denken aan de rol van de slang in het verhaal van Adam en Eva. Wat eerst een voornaam heilig symbool was, wordt getransformeerd in een sluw, vijandig symbool. De slang die Eva verleidt om van de boom van de kennis te eten, waarop de straf van God volgt:

"Voortaan zul je met veel pijn en moeite kinderen krijgen. Je zult verlangen naar je man en hij zal jouw meester zijn". (Genesis 3:16)

Het varken is een ook een heilig symbool van de Grote Moeder Godin. Het vlees mocht daarom niet gegeten worden. Het was ook een nuttig dier voor de bewerking van de grond, toen men nog geen ijzeren ploeg had om het land om te spitten. In latere tijden werd het varken als onrein beschouwd en mocht het om die reden niet worden gegeten.

In de boeken van Gimbutas (2) wordt uitvoerig in gegaan op de symboliek van de Grote Moeder Godin religie.

Life columns, upward winding snakes, leafy trees, bees, and butterflies rising from tombs, caves, crevices, or the Goddess's powerful uterus. One form dissolves into another. The transformation of human to animal, snake or tree, uterus to fish, frog, hedgehog, and bucranium (red. hoorns en kop van een stier die op de reproductieve organen van een vrouw lijken), bucranium to butterfly, was a perception of the remergence of life energy in another form. (p.321)

Er bestaat de vaste overtuiging, dat de dood het begin is van de regeneratie. De Godin was de vertegenwoordigster van Moeder natuur in al haar vormen. Ook was zij parthenogenetisch. Zij bracht voort zonder bevruchting. Zij was de levensbrenger, maar ook heerste zij over de dood en vervolgens over de regeneratie. Menselijke dood is te vergelijken met de dood van de natuur in de winter, wanneer de zon het minste kracht heeft. Dit is dus aanzienlijk meer dan haar te beschouwen als alleen een godin van de vruchtbaarheid en het moederschap.
Vergelijken we deze religie met die van de Hebreeuwse God Deze God maakt geen deel uit van de natuur. Hij staat daarboven. De natuur wordt als het ware gedemystificeerd. God kan dus niet worden weergegeven in een beeld of een symbool. Wel heeft God een afspraak gemaakt met de mensen in de vorm van het convenant (10 geboden) en heeft het Hebreeuwse volk daarbij uitverkoren.
De aarde en haar vruchtbaarheid betekent heel veel voor een agrarische samenleving. In dit verband begrijpen we beter de rites, die worden toegepast voor het kiezen van een gemaal voor de Moeder Godin. De Godin kiest een gemaal niet voor de vruchtbaarheid, maar als symbool voor de vruchtbaarheid. Hij wordt dan ook na een bepaalde tijd gedood en zijn bloed wordt over het land uitgespreid zodat dit moet zorgen voor de vruchtbaarheid van de bomen, gewassen etc. Zijn vlees wordt dan soms rauw gegeten door de priesteressen van de Godin.De gemaal wordt gekozen op de kortste dag van het jaar. Zij hadden een kalenderjaar van 13 maal de 28 dagen, die de maan nodig heeft om de aarde heen te draaien. Dat zijn dus 364 dagen en is er dus een extra dag nodig om het jaar te completeren en deze werd ingelast op de kortste dag van het jaar. De heilige koning zoals de gemaal van de Godin werd genoemd, is meestal de winnaar van een wedstrijd, in het boogschieten of worstelen.
In het begin werd in de zevende maand, als de zon in kracht ging afnemen, de koning gedood. Hij werd dan opgevolgd door een ander, (tanist genoemd), die dan de Godin mocht vergezellen. Ook hij werd gedood en wel aan het eind van het jaar. Dat het er niet zachtzinnig aan toe ging hebben we in onze nieuws brief nr. 10 al gezegd. Soms werden ze door wilde vrouwen gedood met speren, bijlen, met dodelijke gif pijlen in hun hiel geschoten, over een rots gegooid, verbrand, verdronken of gedood en in een gearrangeerde strijdwagen ongeluk. Ook werden zijn genitaliën in de zee gegooid voor vruchtbaarheid van de vissen.
Gimbutas onderscheidt twee typen van de mannelijke jaar goden. De eerste een jeugdige sterke jongeman met een grote fallus en de tweede iets ouder en vredelievend.
Bij een archeologische opgraving heeft men in een oude Foenische stad Ugarit Ras Shamra een tekst gevonden waarin de Godin Anat de God Mot doodt:

Seized Not, the divine son.
With a cutting blade she cuts him,
With the winnowing sieve she
winnows him,
With fire she roasts him,
With the mill (stone) she breaks him,
In the fields she scatters his flesh,
For the bird to eat.

(1, Eisler, 1951:123)

Gimbutas vergelijkt deze tekst met het sprookje van Hans Christiaan Andersen, die verhaalt over de treurige geschiedenis van het vlas, dat een zelfde lot als de God Mot ondergaat. Een fraai voorbeeld van een kunstenaar die een greep doet uit de grote zak gevuld met het collectief onbewuste. (zie onze nieuwsbrief nr. 11).
Later werd de jaarlijkse offerande in plaats van twee maal per jaar verlengd tot een jaarlijkse gebeurtenis. Nog weer later werden de dertien maanden verlengd naar een Groot Jaar van honderd maan cycli. Soms werd ook een surrogaat koning gekozen, die op de extra dag werd geofferd. De Griekse mythe die we in onze nieuwsbrief nr. 2 hebben aangehaald, namelijk dat de Phaëton de zoon van de Zonnegod Helios de zonnewagen in de vernieling rijdt. Volgens Robert Graves (6, p.157), is deze mythe een transformatie van een mythe uit de tijd van de Godin religie. Het is een referentie naar de jaarlijkse offerande van de jonge prins op de extra dag. De heilige koning werd vervangen door een jongen die binnen 24 uur werd gedood en door vrouwen verkleed als woeste paarden in stukken werd gescheurd. De oude koning kwam dan weer uit een graf te voorschijn, waar hij zich gedurende die dag had verstopt.
De koning kon ook de Godin vertegenwoordigen tijdens bepaalde gelegenheden. Hij droeg dan valse borsten en was gekleed in een lange jurk. De koning werd altijd gekozen buiten de familie.
De patriarchale religie van de Indo-europese stammen heeft er voor gezorgd, dat de matrilineaire traditie sterk werd verzwakt. Ook werden ipv. mensen dieren als offers gebruikt. Aan het einde van het tweede millennium werd het patriarchale koningschap definitief ingevoerd.

Na deze korte inleiding over de religie van de Moeder Godin zullen we zien hoe deze met horten en stoten werd vervangen door de patriarchale religie met aan het hoofd mannelijke Goden.
We hebben een keus gedaan uit de vele voorbeelden van deze transformatie. We hebben onze keuze laten vallen op de Godinnen Hera, Athena, Artemis en Aphrodite (Venus). Zij laten zien hoe deze oorspronkelijke Godinnen getransformeerd, soms haast onherkenbaar, door de patriarchale religie.
Hierbij is het ons opgevallen dat in vele mythologische boeken deze godinnen worden afgeschilderd als begeleiders van de mannelijke goden en niet worden gezien als een transformatie van hun oorspronkelijke rol in de Moeder Godin religie. In feite beginnen deze mythen pas aan de laatste hoofdstukken van het levensboek van Homo Sapiens sinds 40.000 jaar geleden.

"The Goddess-centred religion existed for a long time, much longer than the Indo-European and the Christian (which represent a relatively short period of human history), leaving an indelible imprint of the Western psyche". (2, Gimbutas, p.xvii)

Of zoals een nieuwsbrieflezeres in een briefkaart aan onze redactie schreef:

"Altijd gedacht dat het matriarchaat stamde van vele duizenden jaren vóór Chr. We zijn dus sinds kort in slavernij ".

Het was voor ons tijdens dit onderzoek een grote schok om te moeten merken, hoezeer we door onze patriarchale cultuur zijn geïndoctrineerd en van de voorgeschiedenis niet of nauwelijks op de hoogte zijn gehouden. Let wel pas in de laatste tientallen jaren is men door vele archeologische vondsten veel meer te weten gekomen over de religie van de Godin religie.
Veel gegevens hebben we ontleend aan de boeken van Graves, Gimbutas, Stone, Eisler, George, Neumann en niet te vergeten vele artikelen van het Internet. (zie achterin voor de literatuurgegevens).
In schril contrast hiermee staat de opvatting van Professor W.F .Albright, een belangrijke autoriteit op het gebied van de archeologie van Palestina:

"It was fortunate for the future of monotheism that the Israelites of the conquest were a wild folk, endowed with primitive energy and ruthless will to exist, since the resulting decimation of the Canaanites prevented the complete fusion of the two kindred folk which would almost inevitably have depressed Yahwistic standards to a point where recovery was impossible. Thus the Canaanites, with their orgiastic nature-worship, their cult of fertility in the form of serpent symbols and sensuous nudity, and their gross mythology, were replaced by Israel, with its nomadic simplicity and purity of life, its lofty monotheism, and its severe code of ethics".

Het meest frappante voorbeeld van een onherkenbare transformatie is die van de Athena de Oud Europese Godin, die in de Griekse mythologie een hele andere rol krijgt toe bedeeld namelijk een militair uitziende Godin compleet met helm, schild en speer. Zij is volgens de Griekse mythologie ontstaan het hoofd van de God Zeus en wel zonder tussenkomst van een moeder.
Een andere belangrijke Godin uit de oude religie Aphrodite (Venus) wordt in de Griekse mythologie gezien dan de godin van liefde, schoonheid en vruchtbaarheid. Volgens de Grieken is zij ontstaan toen Cronus (Saturnus) de genitaliën van zijn vader Uranus afsneed in de zee wierp en tussen het schuim bleef drijven. Hieruit werd Aphrodite geboren, die vervolgens aanspoelde bij Paphos op Cyrpus. Net zoals Athena had ze ook geen moeder. Het zijn dus de dochters van Vaders.
Op het internet vonden we een artikel met de volgende zin:

" These wild stories of "virgin Births" by males juxtapose any barnyard common sense and are most probable symbolic patriarchal societies completely destroying any leftover matriarchal 'treads'. When goddesses are born of men, they have no tie to anything truly feminine".

Maar we beginnen onze ontdekkingsreis met de Godin Aphrodite. Zo mag je deze reis wel noemen omdat het voor ons nog allemaal erg nieuw is en we er aan moeten wennen dat we onze maatlat hoger moeten leggen, dwz dat we ons moeten realiseren wat het substratum - de voorgeschiedenis - van onze westerse beschaving inhoudt. Aphrodite werd vroeger aanbeden als een heilige drie-eenheid een drievoudige Godin van het noodlot of te wel de Moerae. Het waren de drie zusters Klotho, Lachesis en Atropos. De naam Moerae betekent deel en verwijst naar de drie fasen van de maan en naar het concept van het leven van een mens en de seizoenen (voorjaar, zomer en winter). Let wel in de vroegere religie werden de schijngestalten van de maan seizoenen in drieën verdeeld, terwijl de patriarchale cultuur zowel de maan als de seizoenen in vieren verdeelt. Klotho spon een draad van het leven en gaf het aan Lachesis, die het naast een meetlat legde en bepaalde het lot van de mens. Atropos sneed de draad af en bepaalde daardoor het tijdstip van de dood. Zelfs in de latere patriarchale tijd kon zelfs Zeus hieraan niets veranderen.
Aphrodite had nog meer verschijningsvormen. Zo was zij de godin van de zee, van de kindergeboorte, van het huwelijk en de koningin van de hemel. Als Urania was zij de koningin van de bergen. Zij was de nimf godin van midden zomer. Ze vernietigde de heilige koning nadat ze eerst op een bergtop gemeenschap met hem had gehad, net zoals bij de bijen wanneer de koningin de dar na de paring doodt. Zij rukte zijn seksorganen uit. Haar gerespecteerde priesteressen voerden vele seksuele rituelen uit in de tempels van de godin Aphrodite. Let wel hun seksualiteit moet heel anders gezien worden zoals we deze nu bezien met onze westerse ogen. Het is tijdens de Joods-christelijke religies dat zowel lichaam van de geest, als heilig van seksueel worden gescheiden. De tempels van Aphrodite werden dan ook later platgebrand. De vroege Christenen bouwden hier op hun heilige tempels (zie wat er in India momenteel gebeurd, dat ze op de ruines van een verwoeste moskee een Hindoe tempel willen bouwen).
Aphrodite was zowel maagd, moeder als een oude vrouw, net als de drie schijngestalten van de maan. Zij was levensbrengend als ook levennemend. Ze wordt ook wel genoemd de 'Lady of the Beasts'. Ze wilde dat de dieren naar de kracht van instinct gehoorzaamden. Ook zag zij toe dat het kwetsen en doden van een bloedverwantschap niet was toegestaan en als een hoofdzonde werd beschouwd. Ze straft dan onverbiddelijk. Ze beheerste de oceanen en alles wat er in leefde. Zij was de morgen en avond ster en ook die van de ster Sirius. Zij werd aanbeden in de vorm van een levende boom of een houten zuil. Aphrodite gaat ook onder een aantal andere namen schuil, zoals o.a. Isthar, Isis, Astarte. Vooral als Astarte speelt zij in de bijbel een zeer belangrijke rol
Waarom en hoe is het dat de Olympische Aphrodite zo verschillend met de Aphrodite die zo'n dominante rol in de Moeder Godin religie heeft gespeeld? Toen Athene de controle kreeg over Griekenland werd het politiek interessant om veranderingen aan te brengen in het beeld van Aphrodite. In de mythologie zien we dat het vooral de Godin Athena was die de rol van Aphrodite wilde verminderen, omdat zij zich door haar bedreigd voelde in haar machtige positie naast de God Zeus in het pantheon. Zij werd verboden om te werken, ze was alleen de godin van de liefde. Op een dag zag Athena dat ze bezig was met een weefgetouw. Aphrodite heeft zich verontschuldigd en heeft nooit meer handwerk gedaan.
We gaan niet nader in op de patriarchale mythen van Aphrodite (Venus), want daarover is al genoeg geschreven. Het enige wat we wilden laten zien hoezeer zij door de patriarchale Grieken is getransformeerd.

Van Griekenland gaan we naar het Nabije Oosten en wel in het bijzonder naar Israël.
In de bijbel wordt Aphrodite dwz met haar Semitische naam Astarte 40 maal genoemd en is haar gemaal de God Baäl. Zij komt voor in drie hoedanigheden als Asherah, Astarte en de koningin van de hemel (als koningin van de hemel in de bijbel voorkomt wordt het altijd met kleine letter geschreven, terwijl de mannelijke God altijd met een hoofdletter!)
Astarte wordt in de bijbel Ashtoreth genoemd, het is een combinatie van Astarte de medeklinkers van Astarte en de klinkers van het woord boshet, dat het Hebreeuws woord voor schaamte is! Ook wordt soms het meervoud Astatroth gebruikt. In een papyrus rol uit de vijfde eeuw voor Chr., gevonden in het Egyptische Hermopolis, noemde men de koningin van de hemel als één van de goden die de Joodse gemeenschap vereerde.
In dit verband is het wel aardig wat Merlin Stone (11) in haar boek "When God was a Women" over deze naamsverbastering zegt.

"It was not long before the various pieces of evidence fell into place and the connections began to take form. Astoreth, the despised "pagan" deity of the old Testament was (despite the efforts of biblical scribes to disguise her identity by repeatedly using the masculine gender) actually Astarte- the Great Goddess in Canaan, the Near Eastern Queen of Heaven. (…) Was it merely coincidence that during all those years of Sunday School I never learned that Asthoreth was female?". (p.9)

Voor het beter begrijpen van het oude testament is het goed om iets meer te weten van de Kanaänitische mythologie
Astherah wordt zowel gezien als consort van de God El als van de God Baäl In de Kanaänitische mythes is zij de gemaal van El, maar later in de periode van de Koningen van Israël is ze de gemaal van Baäl. Baäl is een storm god gezeten op de berg Saphon Hij is duidelijk van Indo-europese origine. Robert Graves neemt aan dat Koning Belus de Baäl uit het Oude Testament is en hij zijn naam heeft aangenomen van de Sumerische maangodin Belili, die hij van haar voetstuk heeft gestoten. Zij was oorspronkelijk de godin van de bomen, de maan, de liefde en de onderwereld.
Er heeft dus een vermenging plaats gevonden tussen de Indo-europese God Baäl en de Godin Astarte van de oude religie. Dit noemt men syncretisme. De belangrijkste god van het land Kanaan, dat later door de Hebreeërs is veroverd was de god El. Deze god El toont vele overeenkomsten het de Semitische god Yahweh. Het is geen toeval dat vele Hebreeuwse namen eindigen op EL, zoals EmanuEL, JezebEL en zelfs Israël . De God El vertegenwoordigt de hemel en de godin Astarte de aarde.
Het volgende verhaal vertoont frappante gelijkenissen met de herrijzeniszeen van de Egyptische Osiris en de Griekse Hercules.
Baäl is in oorlog met de god El. Baäl valt El aan, zijn helpers binden hem vast en castreren hem. Zijn zoon Yamm komt hem te hulp snellen. Maar Yamm, de god van de zee, wordt door Baäl verslagen in een gevecht. De andere zoon van El Mot ( de god van de onderwereld) slaagt er in Baäl in zijn eigen paleis te vermoorden. De dood van Baäl maakt zijn vrouw Anat woedend en smeekt Mot om Baäl weer tot leven te brengen. Wanneer hij dit weigert, vermoordt ze hem en verscheurd hem in vele stukken en verspreid zijn overblijfselen over het land. Maar Baäl komt weer tot leven evenals Mot. Weer dagen ze elkaar uit voor een gevecht. Maar de zon godin komt tussen beide en ze verdelen hun macht. Baäl regeert over de seizoenen van de vruchtbaarheid en Mot krijgt de heerschappij over de droge seizoenen. We zien dus in deze mythe sterke overeenkomst met de oude heilige rites van de Oude Religie die we in het begin al besproken hebben. (Zie de gelijkenis van het drietal Baäl-Yamm-Mot met het Griekse drietal Zeus-Poseidon-Hades). Het meest schokkend voor het conflict van de Israëlieten met het Kanaanitische geloof was de bouw van een tempel ter ere van de God Baäl in Samaria.

Koning Asa van Juda zat al 38 jaar op de troon, toen Ahab koning van Israël werd. En Achab bleef dat 22 jaar lang. Maar hij was zelfs nog slechter dan zijn vader Omri; hij maakte het nog erger dan alle koningen van Israël voor hem. En alsof het nog niet genoeg was trouwde hij met Izébel, de dochter van koning Ethbaäl van de Sidoniërs en begon daarna Baäl te vereren. Allereerst bouwde hij een tempel en een altaar voor Baäl in Samaria. Daarna maakte hij nog een afgodsbeeld en deed nog vele meer om de toorn van de Here , de God van Israël op te roepen, dan een van de andere koningen van Israël voor hem had gedaan. (1 Koningen 16:29-33)

Maar de grootse confrontatie tussen de twee religies was wel in de dagen van Eli, Samuel en Saul.

Toen de Filistijnen de volgende dag het slagveld afstroopten om de gesneuvelden te plunderen, vonden zij de lijken van Saul en zijn drie zonen in het gebergte van Gilboa. Zij hakten Sauls hoofd af en namen zijn wapenuitrusting mee. Deze trofeeën stuurden zij naar de tempels van hun afgoden en alle inwoners van hun land. Zijn wapenuitrusting kreeg een plaats in de tempel van Astarte, zijn lichaam werd aan de muur van Beth-Sam gehangen. (Samuel 31: 6-10).

Het is interessant om in de bijbel te lezen hoe het geloof van Astarte en Baäl toch heel aantrekkelijk was voor het volk van Israël. Het boek Richteren geeft daar op vele plaatsen blijk van. Zelfs ten tijde van Koning Achab en Koningin Izébel was het de nationale officiële religie.
Het is verwonderlijk om te zien dat op bepaalde momenten tijdens de Joodse geschiedenis vastgelegd in het Oude Testament de vrouwen duidelijk de macht hadden.
Izébel was een Foenische prinses, die trouwde met koning Achab van Israël, die we al hebben geciteerd in zijn gevecht met de God Yaweh. Zij was opgegroeid met de godsdienst van Astarte en Baäl, maar toen ze de vrouw van Ahab werd wilde zij haar geloof niet opgeven. Zij wilde het volk van Israël tot haar geloof bekeren. Ze had een grote invloed op haar man die zoals we gezien hebben zelfs een tempel ter ere van haar godsdienst heeft gemaakt. Maar uiteindelijk moest ook zij het veld ruimen.

Toen Izébel hoorde dat Jehu naar Jizreël was gekomen, maakte zij haar ogen op, verzorgde haar kapsel en ging bij het raam zitten. Jehu kwam de paleispoort binnen rijden en zij schreeuwde naar hem: "Hoe is het met Zimri, de moordenaar van je heer?". Hij keek omhoog, zag haar bij het raam en schreeuwde: "Is er hier iemand die aan mijn kant staat?". Twee of drie hovelingen keken hem aan "Gooi haar naar beneden!" riep hij. De hovelingen gooiden haar uit het raam, zodat haar bloed tegen de muur en de paarden opspatte. Waarna Jehu nog eens met zijn paard en wagen over haar heenreed. Daarna ging hij het paleis in om iets te eten en drinken. Hij zei: "Laat iemand deze vervloekte vrouw begraven, want zij is tenslotte een koningsdochter." Maar toen zij haar wilden begraven, vonden zij alleen nog haar schedel, haar voeten en haar handen. Zij gingen terug en vertelden het hem, waarop hij zei: "Dat is precies wat de Here heeft voorzegd. Hij heeft tegen de profeet Elia gezegd, dat de honden haar vlees zouden opeten en dat haar lichaam zou worden verspreid als mest over het land, zodat niemand kon zeggen 'Hier ligt Izébel." ( 2 Koningen 9:30-33).

De slechte naam die deze Izébel heeft in onze patriarchale cultuur leeft nog steeds voort en men ziet haar als een slechte, verderfelijke vrouw. Men heeft haar oorspronkelijke naam verbastert. Izébel betekent "Baal is prins" en is later veranderd in Ayzebel wat betekent "waar is het uitwerpsel". Zie hiervoor in de laatste zin van het citaat uit de bijbel.
Maar gedurende de overheersing van Koning Jehu werd het zuidelijke Koninkrijk Israël gezuiverd van de Baäl-Astarte religie. Daarna doet Josia, koning van het noordelijke Koninkrijk Juda nog een duit in het zakje;

"Daarna gaf de koning (red. Josia) de hogepriester Hilkia, de rest van de priesters en de tempelwachters opdracht alle voorwerpen in de tempel te vernietigen die iets te maken hadden met de verering van Baäl, Asjéra en de zon, de maan en de sterren. De koning liet alles naar buiten brengen en verbranden in de velden van Kidron-dal buiten Jeruzalem en hij liet de as naar Bethel brengen". (2 Koningen 23:4)

De rest van dit hoofdstuk is gevuld met het vernietigen van alles wat maar letterlijk en figuurlijk rook naar de Baäl-Astarte religie.

We geven als bijlage nog enkele andere bijbelteksten om te laten zien hoe de God Jahweh beducht was voor de aanbidding van valse goden zoals Astarte en Baäl.
In de volgende nieuwsbrief gaan we in op de transformatie van de andere vrouwelijke godinnen Hera, Athena en Artemis. Daarna zullen we aandacht bestden aan de positie van de vrouw in relatie tov. de man, waarin we centraal stellen het verhaal rondom Adam en Eva en de voorgeschiedenis. Dat belooft weer een aardige confrontatie tussen de matriarchale en patriarchale religies.

Gebruikte literatuur

  1. Eisler, Robert (1951) "The passion of the flax". Folklore, London, 62:114-33
  2. Gimbutas , Marija (1989) The Language of the Goddess. Thames & HudsonISBN 0-500-28249-8
  3. Gimbutas, Marija.(1996) The Goddesses and Gods of Old Europe 6500-3500 BC. Myths and Cult Images. University of Californian Press. ISBN 0-250-04655-2
  4. Gimbutas, Marija (1999) The Living Goddess. Univ. of California Prees. ISBN 0=250-22915-0
  5. George Demetra (1992) The Mysteries of the Dark Moon: the Healing power of the Dark Goddess HarperSanFrancisco. ISBN0-06-250370-7
  6. Graves , Robert (1955) The Greek Myths. Penguin classics)
  7. Graves, Robert (2001) The White Goddess. Farrer, Straus , and Giroux , New York.36 ste druk
  8. Het Boek: een eigentijdse verwoording van de Bijbel volgens het principe van de Living Bible (1993)Uitgever: Stichting International. Bible Society/ Holland , Zevenhuizen (tweede druk)
  9. Neumann, Erich (1991) The Great Mother Seventh paperback printing for the Princeton/ Bollingen Mythos series. ISBN 0-691-01780-8
  10. Neumann, Erich (1993) The origins and history of consciousness. Bolingen, series XLII, Princeton University Press. ISBN 0-691-01761
  11. Stone, Merlin (1976) When God was a Women, Harvest/Harcourt Brace edition, ISBN 0-15-696158-X

Internet:
Abrams, Sol (1994) Polytheism in Genesis: Baal and Ashtoreth vs Yahweh.The Sceptical Review, Nr. one
Andersen , Hans Christian Andersen (1849. The Flax. HCA.Gilead.org.il
"Asherah". Appendix from the Companion Bible
Baal.com. Resurrecting Interest in the Ancient Deity.
Christopher, Z-Helene (1997) Middle Eastern Dance. The emergence of the new sacred temple priestess.
False Worship-Names of False Gods and Goddesses
Hebrew Goddesses and the Origin of Judaism (2000)
Osborne, C. (2000-2002) Aphrodite, www.1freespace.com/womens/alexiares/aphroditemain/htmal

Bijlage:
Bijbel teksten waarin de Israëlieten worden gewaarschuwd voor afgoderij. (8)

Exodus:
34:11-17 "U moet al mijn geboden gehoorzamen en naleven; dan zal Ik de Amorieten, Kanaänieten, Hethieten, Ferezieten, Hevieten en Jebusieten voor u verdrijven. Denk erom dat u nooit een verbond sluit met de volken die wonen in het land waarnaar u nu op weg bent. Als u dat wel doet zullen zij voor u een verzoeking zijn, zodat u al snel hun heidense gewoonten overneemt. Integendeel, haal hun altaren omver, sla hun gewijde stenen kapot en hak hun gewijde palen om. U mag geen andere goden vereren omdat de Here, uw God, een jaloerse God is. Nee, sluit nooit enig verbond met deze volken. Zij zijn ontrouw door het aanbidden van hun afgoden. Als zij iemand van u zouden uitnodigen, zou hij ook moeten eten van het offer dat zij aan hun afgod hebben gegeven. En als uw zonen met hun dochters zouden trouwen, zullen die jongens al snel meedoen met de aanbidding van de afgoden van hun vrouwen"..

Numeri:
31:16-18 "Zij zijn juist degenen die de raad van Bileam hebben opgevolgd en de Israëlieten hebben aangezet tot afgoderij met Baäl. Zij zijn de oorzaak van de plaag die zoveel duizenden van ons heeft gedood. Dood nu alle jongens en alle vrouwen die gemeenschap met een man hebben gehad".
33:50-53 Terwijl zij daar verbleven, droeg de Here Mozes op het volk Israël het volgende te vertellen: "Wanneer u de rivier de Jordaan oversteekt en het land Kanaän binnentrekt, moet u alle mensen die daar leven verdrijven en al hun afgoden vernietigen: hun gebeeldhouwde en gegoten afgodsbeelden en hun heiligdommen op de heuvels waar zij hun afgoden aanbidden, moet u vernietigen. Ik heb u het land gegeven; neem het vestig u daar"

Deuteronomium
4:11-14 U stond bij de voet van de berg, terwijl de berg in brand stond; de vlammen laaiden hoog op in de lucht, omgeven met zwarte wolken en diepe duisternis. De HERE sprak tegen u vanuit het vuur; u hoorde zijn stem, maar zag hem niet. Hij maakte u zijn verbond bekend – de Tien Geboden – die u moet gehoorzamen en hij schreef die op twee stenen plaquettes. Bij die gelegenheid droeg de HERE mij op u de wetten door te geven die u moet naleven wanneer u in het beloofde land aankomt.
Maar pas op! U hebt die dag de gestalte van God niet gezien toen. Hij vanuit het vuur tegen u sprak op de berg Horeb. Verontreinig uzelf dus niet door te proberen een beeld van God te maken: een afgodsbeeld in de vorm van een man, een dier, een vogel, een klein dier, dat laag bij de grond leeft of een vis. En kijk niet naar de hemel om de zon, de maan of te sterren te aanbidden, die door de Here voor alle volken op aarde zijn gemaakt.
9:21 Maar het bewijs van uw zonde (het kalf dat u had gemaakt) verbrandde ik en ik vermaalde het daarna tot fijn stof. Het stof gooide ik in een beek die van de berg naar beneden klaterde.
12:2-3 U moet alle heidense heiligdommen vernietigen, waar u ze ook maar vindt: hoog in de bergen, op de heuvels of onder de bomen. Breek de altaren af, sla de gewijde stenen kapot, verbrand de gewijde palen, hak de afgodsbeelden om en laat niets staan dat aan hun bestaan herinnert!
13:1-11" Als er een profeet onder u is of iemand die zegt de toekomst te kunnen voorspellen door middel van dromen of tekenen en wonderen te kunnen doen; en als zijn voorspellingen uitkomen en hij zegt: "kom laten we de goden van de andere volken aanbidden", luister dan niet naar hem. Want de Here stelt u dan op de proef om te zien of u werkelijk met hart en ziel van hem houdt. Volg alleen de Here, uw God, en heb ontzag voor hem; gehoorzaam alleen zijn geboden. Dien alleen hem en houdt u aan hem vast. De profeet die heeft geprobeerd u afvallig te maken, moet ter door worden gebracht, want hij heeft getracht u af te brengen van gehoorzaamheid aan de Here, uw God. Die u uit de slavernij in het land Egypte heeft bevrijd. Door hem te doden, ontdoet u zich van het kwaad onder u.
Als een familielid of een goede vriend of een zoon, dochter of geliefde vrouw u in het oor fluistert mee te gaan om deze vreemde goden te aanbidden, ga daar dan niet op in en toon geen medelijden; laat die persoon zijn straf niet ontlopen en tracht niet zijn zonde te verdoezelen. Dood hem! Als eerste zult u hem eigenhandig, en later samen met het hele volk, ter dood brengen. Stenig hem totdat hij dood is, omdat hij probeerde u weg te lokken van de Here, uw god, die u uit het land Egypte, het slavenhuis, bevrijdde. Dan zal heel Israël van deze gebeurtenis horen en zich hoeden voor zo’n slechtheid".
23:3 Geen enkele Ammoniet of Moabiet mag ooit aanwezig zijn de bij de eredienst, zelfs niet na de tiende generatie.

Jozua:
1:17-18 "Net zoals wij Mozes hebben gehoorzaamd, zullen wij u gehoorzamen", verzekerden zij hem, "en moge de Here, uw god, u net zo terzijde staan als hij Mozes deed. Als ook maar iemand tegen uw bevelen in opstand komt, zal hij sterven. Ga ons voor en wees sterk en moedig!"

Richteren:
2:13-14 Toen werd de Here boos op Israël. Ze hadden immers hem verlaten en Baäl en de afgodsbeelden van Astarte aanbeden!
3:7 Zo deden zij wat de Here had verboden; zijn vergaten de Here, hun God en aanbaden Baäl en de afgodsbeelden van Asjéra.
5: 25 Die nacht zei de Here tegen Gideon: "Trek met een stier van uw vader, de tweede stier van zeven jaar, het gezinsaltaar van Baäl omver en hak de gewijde paal die ernaast staat, om"..
10:6 De Israëlieten keerden zich daarna opnieuw van de Here af en vereerden de heidense goden Baäl en Astarte nen de afgoden Aram, Sidon, Moab, Ammon en die van de Filistijnen.

1 Samuël
7:3 Na verloop van tijd zei Samuël tegen hen: "Als u echt van harte tot de Here wilt terugkeren, verwijder dan uw vreemde goden en de beelden van Astarte".

1 Koningen:
11:5 Salomo vereerde Astarte, de godin van Sidoniërs , en Milkom, de gruwelijke god van de Ammonieten.
15:13 Zijn grootmoeder Maächa ontnam hij (red. koning Asa van Juda) de titel en invloed van koningin-moeder, omdat ook zij een afgodsbeeld van Asjéra (red. Godin Asherah) had gemaakt. Dat beeld liet hij vernielen en verbranden bij de beek Kidron.
18:40 Elia droeg hun op de profeten van Baäl gevangen te nemen. "Laat er niet één ontsnappen" beval hij. Zij grepen alle profeten en Elia nam hen mee naar de beek Kidron, waar hun allemaal liet doden.

2 Koningen:
17:10-11 Zij hadden heilige stenen en afgodsbeelden op elke heuvel en onder elke groene boom neergezet. Bovendien verbrandden zij reukwerk voor de goden van dezelfde volken, die de Here uit het land had verjaagd toen de Israëlieten binnenkwamen. De Israëlieten hadden vele goddeloze dingen gedaan en daarop was de Here beledigd en was zijn toorn opgewekt.
17:16 Zij negeerden alle geboden van de Here, hun God, en maakten twee kalveren van gegoten goud. Zij maakten heilige pilaren en vereerden Baäl en de zon, de maan en de sterren.
21:3-5 Hij herbouwde de altaren op de heuvels, die zijn vader Hizkia had afgebroken. Hij bouwde altaren voor Baäl en plaatste een schandelijk afgodsbeeld van Asjéra, net zoals koning Achab van Israël had gedaan. Heidense altaren voor de zonnegod, de maangod en de sterrengoden werden zelfs in de twee binnenhoven van de tempel van de Here neergezet; nota bene in het gebouw dat de Here had uitgekozen en waaraan Hij zelfs zijn naam had verboden.