De Uranische Vijfster, Nieuwsbrief nummer 16. Baarn, 25 juli 2002, Volle Maan, tijdperk Vissen
Stichting Democratisering Wetenschap en Astrologie aan Stichting Vulcanus


Het geheim van de donkere (verborgen) fase van de maan. (Deel 1)

Definitie van de Nieuwe Maan

In deze nieuwsbrief wijken we even af van de onderwerpen, die we in de vorige nieuwsbrief hebben aangekondigd. De reden hiervan is dat bij het lezen over de maangodinnen opeens het begrip nieuwe maan om de hoek kwam zetten. Wat is namelijk het geval. In de astronomie en astrologie wordt het moment, dat de maan op haar donkerst is de nieuwe maan genoemd, het moment dat de maan tussen de zon en de aarde schuift. In het boek Astronomy van Pasachoff lezen we onder de definitie van de nieuwe maan:

"The phase when the side of the moon facing the earth that is not illuminated by sunlight".

In de Webster Third New International Dictionary wordt nog een definitie aan het begrip nieuwe maan toegevoegd:

"The thin crescent moon seen in the western evening sky after sunset a few days after the actual occurrence of the new moon phase"

Let wel, in deze definities wordt terecht gesproken van fasen en niet over een vastgesteld tijdstip. Door astronomen en astrologen wordt echter het exacte moment gebruikt waarop in de donkere fase van de maan, zon, aarde en maan staan precies in een rechte lijn (conjunctie). Ze noemen dit de nieuwe maan. De totale duur van de donkere fase van de maan, dwz als de maan voor de mensen op aarde niet zichtbaar is, ligt tussen 1˝ en 3˝ dag. Het woordenboek voegt er ook nog het Hebreeuwse woord Rosh Chodesh aan toe met als verklaring:

"The beginning of each month in the Jewish calendar marked by a special liturgy"

De nieuwe maan geeft de start aan van elke Joodse maand. Dit is de meest centrale datum in de Joodse kalender. Zonder nieuwe maan zijn er geen feestdagen denkbaar. Alle Joodse feestdagen houden rekening met het moment van het verschijnen van de nieuwe maan. Het was de hoogste Joodse Rechtbank de Sanhedrin, (71 leden), die na de getuigenissen te hebben gehoord van ten minste twee personen, die het eerste maansikkeltje hadden gezien, de eerste van de maand proclameerden: de Rosh Chodesh (Nieuwe Maand). Als er geen getuigen komen na de dertiende dag, wordt de Rosh Chodesh bepaald op de 31 st dag na de vorige Rosh Chodesh . De vorige maand had dan dertig dagen.

In de maandelijkse nieuwsbrief "De Karaite Korner"(via internet op te vragen) lezen we:

"De laatste nieuwe maan werd op donderdag 11 juli 2002 in Jeruzalem gezien. Eerst door Nehemia Gordon om 19.57, door Roy Hoffman op 19 58 , door Devorah Gordon om 20.00 en door Shirelle Twiti om 22.01 en Jonathan Hoffman om 20.13. .

We hebben een aantal gegevens van september 2001 tot en met Juli 2002 van het verschijnen van de nieuwe maan, die in Israël zijn waargenomen, en deze vergeleken met de astronomische maan (als de maan, dus op zijn donkerst is en voor ons verborgen is).

Astronomische Nieuwe Maan Waargenomen Nieuwe Maan

Sept 17 / 10.28*                           Sept 18 / 18.55 **
Oct 16 / 19:24                              geen waarneming
Nov 15 / 6:41                               Nov 16 / 16:50
Dec 14 / 20.48                             Dec 16 / 16:53
Jan 13 / 13.30                               Jan 15 / 17:50
Feb 12 / 7:42                                Feb 13 / 17:38
Mrt 14 / 2:04                                Mrt 15 /18.11
Apr 12 / 19:22                              geen waarneming
Mei 12 / 10.41                              geen waarneming
Jun 10 / 23:45                               Jun 12 / 19:37
Juli 10 / 10:27                               Jul 11 / 19:57

* Efemeride tijd (ET)
** Locale tijd in Jeruzalem

We willen hiermee alleen maar laten zien, hoe variabel het verschijnen van deze nieuwe maan is met de astronomische maan, die met grote exactheid kan worden bepaald. ( Dit is pas mogelijk geweest na 330 v.Chr.). Maar we moeten daarbij niet vergeten, dat men vroeger, toen de maan in de religie nog een dominante rol speelde, men niets wist over het feit, dat de maan rond de aarde draaide en tijdens de donkere fase de zon bedekte, zodat zij geen licht van de zon aan de aarde kon doorgeven. Het enige wat ze waarnamen was, dat de maan steeds minder licht gaf, als het ware werd opgegeten, tot zij tot hun grote schrik en angst bemerkte, dat gedurende enkele dagen de maan geheel aan de hemel verdween en zij vurig hoopten, dat zij weer terug zou keren met haar levensgevende kracht.
Laurens van der Post, de grote kenner van de Afrikaanse natuurvolken, was verbaasd toen hij een lange reis maakte met bosjesmannen en zag dat zij op een nacht dansten zonder te slapen, terwijl ze de volgende dag een lange reis dag voor de boeg hadden. Ze vertelden hem, dat zij de maan hun liefde moesten betuigen, anders zou zij niet terugkomen.
Ook in het boek The Mothers van Briffault wordt gesproken over de dansrituelen van de bosjesmannen (pagina's 339-340):

"On the dying or disappearing of the moon, great anxiety prevails. When a male dancer fell exhausted to the ground, as often happened, the women danced backwards and forwards over his body, and placed upon it a cross. The collapse was perhaps regarded as a state of temporary death, and the measures taken by the women may have been intended to promote resurrection"

Verder op geeft Briffault nog een aantal voorbeelden, die laten zien hoe belangrijk de mensen van 'primitieve' stammen het weer te voorschijn komen van de maan vonden.
De Sakai mensen van het Maleisische schiereiland geloofden, dat de maan op de aarde was gevallen tijdens de donkere fase en gebruikten magische rituelen om haar weer in de hemel terug te brengen. Ze gaan daarbij dansen om de terugkeer mogelijk te maken. Misschien is dit wel de oorsprong van onze danscultuur. De Dieguenas van zuidelijk Calfornië hadden de gewoonte om, wanneer de nieuwe maan was verschenen, hardloopwedstrijden te organiseren in de hoop, dat zij daarmee de loop van de hemellichamen konden helpen.
De Olympische spelen werden niet primair ingericht voor een fysieke cultuur, maar om de loop van de hemelse lichamen te beïnvloeden. Briffault zegt hierover (p. 340-41):

"The tossing of ball was apparently thought to be an even more realistic and effective means of promoting its recovery (red. van de maan) than dancing, and it is thus possible that our own games of ball, such as cricket and football, derive from attempts the recovery of the moon".

Ook in de Islamitische wereld wordt de waarneming van het eerste maansikkeltje na de donkere fase gebruikt voor het vaststellen van de eerste datum van de maand, of het begin en het einde van de Ramadan, maar heeft men net zoals bij de Joden een aantal regels opgesteld waaraan moet worden voldaan.

Figuur 1. Het 'maanschouwen' is nog steeds onderdeel van de islamitische kalender: bazuingeschal kondigt de eerste verschijning aan van de jonge maansikkel (Overgenomen uit het boek van Willem Beekman "Bij heldere hemel", p. 191).

We stellen nu voor, om in plaats van het in de literatuur gebruikte woord "Nieuwe Maan", dus het moment wanneer de zon in conjunctie (samenvalt) met de maan, dit woord te vervangen door het begrip "Astronomische Nieuwe Maan".
En vervolgens voor de periode, dat de maan voor ons mensen op aarde niet meer zichtbaar is, het begrip "donkere fase van de maan" te gebruiken. Deze periode staat dan tegenover de "verlichte fase van de maan", wanneer zij door de zon wordt beschenen en haar gereflecteerde licht aan de aarde doorgeeft. Het woord "nieuwe maan" uitsluitend en alleen te gebruiken, voor het moment waarop het eerste maansikkeltje aan de westelijke hemel verschijnt.

Nieuwe Maan versus Astronomische maan

Om nog eens duidelijk te onderstrepen wat wij onder de nieuwe maan verstaan, citeren we vrij uitvoerig uit een interessant artikel: De nieuwe maan in de Hebreeuwse Bijbel (Karaite Korner), omdat hier wordt gewezen op de verwarring omtrent het gebruik van de nieuwe maan.

"Veel mensen zijn op een dwaalspoor gebracht door het onjuiste gebruik in de moderne talen van de term "Nieuwe Maan". Moderne astronomen hebben deze wat ongebruikelijke term aangenomen om te verwijzen naar de conjunctie (wanneer de maan tussen de aarde en de zon doorgaat en de maan niet vanaf de aarde zichtbaar is), hoewel die term altijd betrekking had op het eerste zichtbare streepje van de maan.

In verwarring gebracht door de term "Nieuwe Maan" door de moderne Astronomie hebben sommige mensen bijbelse ondersteuning gezocht voor de onjuiste betekenis van deze term. Daarbij wordt vaak Ps. 81,3 aangehaald: "Blaast de bazuin op de Chodesj (Nieuwe Maan), op de Kese (Volle Maan) voor de dag van onze Chag (Feest)".

Volgens de "Verborgen Maan Theorie" is de term "Kese" afgeleid van de stam K.S.J. dat "bedekken" betekent en zou daarom "bedekte maan" of "verborgen maan" betekenen. Volgens deze interpretatie betekent Ps. 81,3: "Blaas de bazuin op de dag van de Verborgen Maan". (…)

Nog een punt ter overweging, in feite is er geen specifieke verborgen maansdag. De maan blijft namelijk in het Midden-Oosten tussen de 1 ˝ en 3 ˝ dag verborgen. Men ging er vanuit dat de "dag" waarop de maan verborgen is eigenlijk de dag van de conjunctie is. Het probleem met deze gedachte is dat pas 1000 jaar na Mozes de Babylonische astronomen ontdekten hoe het moment van de conjunctie berekend kon worden. Daarom konden de oude Israëlieten niet weten op welk moment de conjunctie plaats vond en zouden zij niet hebben geweten op welke dag zij de "Verborgen Maan" moesten vieren.

Verondersteld is dat de oude Israëlieten naar de "Oude Maan" konden kijken en zo de Dag van de Conjunctie konden bepalen op het moment dat de Oude Maan niet meer in de ochtend zichtbaar was. Zo’n methode zou echter in het Midden-Oosten geen enkele zin hebben, aangezien de zogenaamde "Verborgen Maanperiode" wel 3 ˝ dag kan duren. Het is in feite de normaalste zaak van de wereld dat een maan gedurende 2 ˝ dag verborgen blijft. Hoe zouden de oude Israëlieten hebben geweten wat exact de Dag van de Conjunctie was?

Aan de andere kant waren de oude Israëlieten zich wel bewust van de Wassende Nieuwe Maan. In tijden van weleer werkten de mensen van zonsopgang tot de avondschemering en hen zal wel opgevallen zijn dat de Oude Maan in de ochtendhemel steeds kleiner werd. Zodra de ochtendmaan verdwenen was bleven zij ongetwijfeld in spanning afwachten totdat 1 ˝ - 3 ˝ dag later de maan opnieuw in de avondhemel verscheen. Nadat de maan enkele dagen verdwenen was geweest verscheen hij opnieuw in de vroege avondhemel. Zij noemden hem dan ook de "Nieuwe Maan" ofwel "Chodesj".

Inderdaad in de tijd, dat iets verborgen voor ons is kan men onmogelijk weten, wanneer exact het punt is waarop de maan op zijn donkerste punt is aangeland. Althans zo dachten de mensen vroeger. In onze tijd waar zijn we opgegroeid met abstracte begrippen als nul of de astronomische nieuwe maan, en hebben we het gevoel voor deze donkere maan dagen verdonkermaand (in het Engels is dit woord: spirit away!).
Het is nogal merkwaardig, dat in de astrologische literatuur, zelfs die juist sterk ingaat op de mysteries van de donkere maan, de nieuwe fase van de maan laat beginnen bij de conjunctie met de zon, dus het punt van de astronomische nieuwe maan en niet bij het moment wanneer het eerste maansikkeltje zichtbaar wordt.
Helaas zijn we in de literatuur vele voorbeelden tegengekomen, waarop in hetzelfde boek het begrip nieuwe maan dan weer wordt gebruikt als het donkerste punt van de donkere fase (de astronomische nieuwe maan) en dan weer voor het moment waarop het eerste sikkeltje aan de hemel verschijnt.
Een goed voorbeeld, hiervan komen we tegen in het, overigens zeer belangwekkende, boek Mysteries of the Dark Moon van Demetra George p.12:

"The new moon corresponds to the germinating of the seed beneath the ground, when the vital force of the plant breaks through the seed casting".

Ergens in de donkere dagen van de verborgen maan zal het zaad ontkiemen, maar daarvan kunnen we niets zien en we weten ook niet wanneer dat is gebeurd We zien het pas wanneer het eerste jonge sprietje uit de grond komt.
Maar even later op pagina 15 lezen iets anders:

"Regulated by the lunar cycle, the dark nights before the new moon …"..

Dit is wel iets heel anders, want hier wordt de nieuwe maan gebruikt in de zin, zoals wij haar definiëren, namelijk na de donkere fase het eerste sikkeltje aan de hemel verschijnt of als het eerste sprietje boven de grond uitkomt. Wat er in de grond of in de baarmoeder of het ei allemaal gebeurt, is omgeven met het grote mysterie en dit moeten we ook zo laten. Pas wanneer iets voor ons zichtbaar is, kunnen we zeggen, dat het nieuwe leven is begonnen. Het begin van een cyclus. Het moment waarop iets levensvatbaar is.
Vele voorbeelden hebben we in de astrologische literatuur gevonden waar men de nieuwe cyclus laat beginnen op het punt waar de maan op haar donkerst is (de astronomische nieuwe maan).
Om dit te illustreren hebben we een aantal figuren bijeen gebracht om te laten zien dat geen betekenis wordt gehecht aan het punt van de cyclus waar de maan weer aan de hemel verschijnt na haar donkere fase. Uit het reeds genoemde boek van Demetra George laten we zien hoe zij het punt van geboorte, creatie, ontkiemen van het zaad, hergeboorte ziet en wel diametraal tegenover de volle maan. We hebben nu deze figuren veranderd op dusdanige wijze gewijzigd, dat de donkere dagen van de maan eindigen, wanneer het eerste sikkeltje aan de hemel verschijnt of het eerste sprietje boven de grond komt of wanneer de vogel uit zijn ei kruipt, of de vlinder wegvliegt uit haar cocon of de beer uit zijn winterslaap wakker wordt en voor de mens het cruciale moment wanneer het eerste hoofdje bij de geboorte zichtbaar wordt. Het moment van geboorte, hergeboorte, na een periode van transformatie en regeneratie tijdens de donkere fase, waarvan we per definitief nooit precies kunnen aangeven wanneer het zaad is ontkiemd.

 


Figuur 2.
A. De donkere fase van de maan zoals Demetra George haar ziet. Deze fase eindigt bij de het tijdspunt van de astronomische nieuwe maan
B. Zoals wij de donkere fase van de maan zien. De donkere fase eindigt, wanneer de nieuwe maan aan de hemel verschijnt.

Figuur 3. Twee voorbeelden waar de donkere fase van de maan niet wordt weergegeven

Links: De drie maanfasen weergegeven door Demetra George in haar boek Mysteries of the Dark Moon. Fig. 3.1.

Rechts: Voorplaat van het boek van Darby Costello: De astrologische Maan. (Ontwerp van drs A.J.Hamaker)

Figuur 4: Twee schema's uit het boek van Demetra George The Mysteries of the Dark Moon

Links: Het moment van de afnemende maan, dat direct overgaat in de toenemende maan, waarbij de donkere fase van de maan niet wordt aangegeven. Het moment van de creatie samenvalt met de astronomische maan. Wezenlijk voor de donkere fase van de maan is juist de dood, transformatie en de regeneratie Rechts: Volgens de tekening ontspringt op het moment, dat het eerste sikkeltje aan de maan aan de hemel verschijnt, maar volgens haar tekst (zie citaat op pagina 6 van onze nieuwsbrief) valt het moment van ontspruiten van het zaadje onder de grond op het moment van de astronomische maan

Alhoewel we het met de zienswijze van Demetra George, betreffende het moment van de nieuwe maan niet eens zijn, zouden we hierbij stellen, dat haar boek bijzonder belangwekkend is en zij juist een pleitbezorgster is van de donkere fase van de maan en haar mysteries. In deel 2 zullen we haar veel citeren, vooral over haar zienswijze betreffende de donkere Godinnen in verband met de vrouwelijke maanstonden. De titel boven hoofdstuk 7 van haar boek met als titel "The Dark Goddess as the Muse of Menstruation and Menopause" zegt boekdelen.
Er is nog iets bijzonders aan de hand met de donkere fase van de verborgen maan. Zij heeft de zon voor haar alleen en zij kan haar mysterie met de zon delen zonder met de aarde rekening te houden. Zij is als het ware symbolisch gezien ontslagen van haar taak om het licht van de zon in een gefilterde toestand aan de aarde door te geven In de astrologie staat de zon voor het ego bewustzijn. De maanloze nachthemel is voor de mens het moment waarop zijn ego als het ware even wordt verduisterd en de mens zich kan overgeven aan het mysterie, de donkere spelonken van zijn onder- bewustzijn, een tijd van inkeer, intuïtie, introspectie, evaluatie etc zonder iets te moeten willen, zonder zijn ego te laten en moeten gelden.

Transformatie van materie en energie

Op pagina 23 en 24 vergelijkt Demetra George de donkere fase met het moment van de transformatie van materie in energie:

"The point between destruction and creation, where matter becomes energy, is called the stage of transformation. Transformation occurs during the dark moon phase of cyclical process. (…) The high-frequency vibration of this medium, the transformative process, cleanses and energises this prima materia, or first matter, and prepares it for renewal and revitalised form making".

Een vergelijking met de quantum mechanica zouden we hier willen maken. In de kwantum mechanica kunnen wij onze waarneming zo instellen, dat de licht energie (foton) waarnemen als golf of als deeltje, nooit beide tegelijkertijd. Voor we onze waarneming hebben gedaan bevindt zich de energie in een vormloze staat (te vergelijken met de donkere fase van de maan) en heeft het iets mysterieus. De waarnemer van een kwantumsysteem verstoort het systeem door het te observeren. Bij de waarneming valt deze superpositie toestand uiteen in een golfpatroon of een deeltje. Hierover zei eens de beroemde kwamtum fysicus Richard Feynman:

"Ik denk dat je gerust kunt stellen dat niemand de kwantummechanica begrijpt. Vraag je , als je het enigszins kunt vermijden, niet af ‘hoe kan dat nou‘, want dan raak ‘je ‘in het slop’, een doodlopende steeg waaruit nog nooit iemand is ontsnapt. Niemand weet hoe het kan"

Hiermee geeft hij haarfijn aan wat het grote mysterie is. Dat iets verdwijnt, zijn vorm verliest en toch weer in een nieuwe zichtbare vorm verschijnt. Zo moet het ook voor de mensen vroeger volkomen raadselachtig zijn geweest, dat de maan opeens verdween, haar vorm verloor om na een paar dagen weer aan de hemel te verschijnen in een andere vorm. Op het westelijk halfrond zien we een sikkeltje aan de rechterkant van de maan, terwijl net voor de maan verdween zat het sikkeltje aan de linkerkant. In de tropische gebieden zit het sikkeltje onder aan de maan (zie figuur 1). Wij weten nu dat de zon de maan beschijnt en is het voor zo vanzelfsprekend. Maar vergeet niet dat het voor de vroegere mensen helemaal niet zo vanzelfsprekend was!

De invloed van de aantrekkingskrachten tussen aarde en de maan

Zoals we weten zijn de getijden van de oceanen direct geassocieerd met de maan. We hebben twee hoog water getijden, die dagelijks gescheiden door 13 uur, plaats vinden, met daar tussen twee laagwater getijden. (zie onderstaande figuur). Ook de zon heeft effect op de getijden, maar is half zo sterk. Bij de donkere fase van de maan, tijdens volle maan en vooral tijdens een zonsverduistering werken de getijden effecten in dezelfde richting, we spreken dan van spring getijden. Het effect is dan 30 % groter. Niet alleen de oceanen voelen deze aantrekkingskrachten. Ook de aarde wordt tijdens de getijden vervormd, twee maal dertig centimeter per etmaal. Niet alleen de vaste aarde, maar ook de lucht kent een dubbele drukgolf in een etmaal als gevolg van de getijden werking.


Figuur 5. Getijden werking worden veroorzaakt door de maan. Het water op punt A heeft een grotere versnelling naar de maan dan punt B (middelpunt van de vaste aarde). De vaste aarde wordt van het water in punt C weggetrokken, met als gevolg twee hoog water standen. (Pasachoff, p. 135 fig. 7-10)

De Duitse ingenieur Theodor Schwenk heeft de invloed van deze krachten met een experiment duidelijk aangetoond. Hij prepareerde een aantal identieke flessen en zorgde er voor, dat ze om het kwartier mechanisch werden geschud, kort vóór, tijdens en ná een volledige zonsverduistering. Toen de zonsverduistering voorbij was legde hij in elke fles een gelijk aantal tarwekorrels, die hij zonder verder inmenging liet ontkiemen. De blaadjes van de ontkiemde tarwekorrels groeiden veel trager in het water, dat tijdens de zonsverduistering was geschud, dan die in het water dat vóór of ná die gebeurtenis in beweging was. Er zijn nog vele voorbeelden te noemen waarbij de maan een grote invloed heeft op de groei en bloei van de plantenwereld. Zo moet men zaaien met wassende maan, oogsten tijdens afnemende maan. Bomen kappen bij afnemende maan omdat dan de sappen zich terugtrekken, het hout heeft dan een betere kwaliteit.

In het boek van Willem Beekman "Bij Heldere Hemel " worden vele fraaie voorbeelden gegeven van de invloed van de maan op de planten en dierenwereld. Een voorbeeld willen we niet onthouden, omdat dit wel heel duidelijk de relatie van maan en de natuur op aarde weergeeft (Beekman, pagina 241-242)

Het voorbeeld van het Californische zilvervisje, dat op 100 meter diepte voor de kust van Calfornië. Zomers komen de visjes omhoog om hun hom en kuit af te zetten op het strand. Dat gebeurt 's'nachts bij springvloed. Drie tot vier nachten na volle of donkere maan komen de dieren naar boven als het water net de hoogste stand heeft bereikt. Dat kan zijn eind februari tot begin september. Eerst laten de mannetjes zich op de golven van de branding meevoeren tot op het strand. Dan volgen duizenden binnen het uur. De vrouwtjes komen pas als ze door één of enkele mannetjes worden opgehaald en begeleid, anders wachten ze even tot zich een bruidspartner heeft aangemeld. Een vrouwtje graaft zich met haar staart in het zand tot op de hoogte van haar borstvinnen en begint nu eieren af te zetten. Intussen deponeren de mannetjes hun zaad over het strand, zodat er een laagje zaadvocht over het zand wordt uitgespreid. Het vrouwtje kruipt uit haar put en gaat op de volgende golf terug. De totale duur van dit ritueel is slechts 30 seconden! Het tijdstip is zo gekozen, dat de vloedgolven een laagje zand afzetten van zo'n 30 cm over de eieren. In de diepte ontwikkelen zich de larven. Na 14 dagen komt er weer een springvloed, die alles weer blootlegt. Precies op die tijd zijn de visjes 'klaar': 2 tot 3 minuten na het wegspoelen van het zand kruipen de larven uit het ei en laten zich met de golven meevoeren naar de open zee. Als het springtij niet hoog genoeg is bijvoorbeeld bij een aflandige wind, dan wachten de visjes gewoon 14 dagen lang in hun eieren tot de volgende springvloed!. Ook blijken de larven nog gevoelig te zijn voor andere ritmen van de maan, zoals de toenadering of verwijdering van de maan ten opzichte van de aarde.
Wij, als mensen hebben veel van dat gevoel voor de maan ritmen verloren in onze zgn geciviliseerde technologische wereld. In deel 2 van onze volgende nieuwsbrief, gaan we nader in op de invloed van de maan op de mens.

De fasen van de verlichte maan

Wat gebeurt er nadat de echte nieuwe maan aan de hemel verschijnt. We zien dat de maan steeds meer licht van de zon, weerkaatst naar onze aarde de zgn. wassende maan. In de plantenwereld worden de wortels ontwikkeld, die de voedingsmiddelen omhoog haalt en het zonlicht deze kan omzetten in de takken, bladeren en knoppen. Bij de volle maan barsten de knoppen open en geven bloemen en vruchten. Als het maanlicht weer vermindert, wordt de plant geoogst en wordt de levenskracht van de plant vast gelegd in het zaad, dat tijdens de donkere fase weer kan ontkiemen om daarna weer aan een nieuwe cyclus te beginnen. Zoals gezegd begint bij de astrologen en astronomen de cyclus tijdens de nieuwe astronomische maan. Ze onderscheiden meestal 8 fasen. Wij stellen voor, dat we ook kunnen volstaan met maan in twee fasen namelijk de donkere en verlichte fase, waarbij de laatste is onder te verdelen in een wassende, volle en afnemende maan. Eventueel kan men ook het eerste en laatste kwartier er bij betrekken. Let wel, ook bij de volle maan zouden we moeten spreken van een fase, want gedurende enkele dagen is de maan vol, althans men kan niet met het blote oog het verschil zien tijdens deze periode.

De relatie Zon - Maan

De manier waarop sommige astrologen de achtvoudige verdeling van de maan cyclus met de zonnen symboliek van het Wiel van het jaar verbindt, kunnen we niet meegaan. De twee zonnewenden (winter en zomer), twee equinoxen (dag en nacht even lang) en de vier dagen ertussen. De heilige acht dagen feestdagen.
Met deze vergelijking worden appels en peren met elkaar vergeleken. De zon is in zijn loop voorspelbaar. Hij komt steeds in dezelfde vorm op en gaat ook in die vorm onder. Zijn punt van opkomst punt varieert alleen. Ze ziet hem wel of niet. Hij is als het ware ‘rechtlijnig’. Het moment, dat de dagen weer gaan lengen is aan de hemel duidelijk te zien bij de winter- en zomer wenden. Men vergelijkt deze achtvoudige cyclus met de maancyclus met de fasen van de maan en neemt daarbij het begin punt bij de zon bij de winter zonnewende en bij de maan bij de astronomische maan. Bij de zon een duidelijk zichtbare gebeurtenis aan de hemel, terwijl dan bij de maan dit juist ontbreekt. Vrijwel alle ‘primitieve’ religies aanbaden de maan als de levengever. Sterk verbonden met de mysteries van de vrouw. De zon daarentegen werd als minder belangrijk beschouwd. Heel aardig is een Lettische mythe waarbij de maan tegen de zon zegt:

"Waar ben je zo trots op? Is dat de hitte die je aan de aarde hebt gegeven? Ik doe meer, ik veroorzaak alle groei en al het bestaan, ik breng tot leven en ik breng tot dood?"

Vroeger dacht men zelfs dat het licht een andere oorsprong had, dat het afkomstig zou zijn van de zon. Van de maan was het duidelijk dat zij licht gaf.. Ook was zij er de oorzaak van dat de sterren werden door haar werden beschenen. We vinden zelfs in de patriarchale bijbel in het boek van Genesis dit zelfde denkbeeld terug. Eerst was er het licht en daarna de zon, maan en sterren

Genesis 1:3: " Toen zei God: "Laat er licht zijn". En toen was er licht".
Genesis 1:16: God maakte twee grote lichten, de zon en de maan, die de aarde moest verlichten Het grootste licht, de zon beheerste de dag en het kleinere, de maan, beheerste de nacht. Tegelijkertijd maakte God de sterren".

Bij de maansverduistering, wanneer de aarde tussen de maan en de zon is er iets merkwaardigs aan de gang, namelijk dan werd soms de maan bloedrood. Men vond dit een slecht voorteken, in ieder geval een angstige ervaring. Nu kunnen we dit makkelijk verklaren. De stralen van de zon die naar de aarde gaan worden door de aardatmosfeer gebroken. De blauwe (kortere) golf stralen van het spectrum werden afgebogen en geabsorbeerd, zodat de rode (langere) golf stralen ongehinderd de door de aarde verduisterde maan toch nog kunnen bereiken. Dit is te vergelijken met de ondergaande zon. Als er veel waterdamp in de atmosfeer is worden de blauwe stralen door de waterdeeltjes weg gevangen en overheersen de rode stralen. "Avond rood regen in de sloot".

Figuur 6. De blauwe golflengten worden door de aarde atmosfeer meer gebroken van de rode golflengten. Hierdoor vertoont de maan soms een roodachtig kleur tijdens een totale maansverduistering. Pasachoff p. 116 figuur 6-10

Behalve de rode kleur kan de maan ook nog een asgrauwe kleur vertonen. Als het eerste zilverkleurige sikkeltje aan de hemel verscheen, zagen de mensen toch nog de omvang van de hele maan, maar met een asgrauwe kleur, ook dat was net zoals de rode maan weer een mysterieus natuurverschijnsel verbonden met de maan. Ook dat is nu te verklaren en wel doordat het zonlicht, dat op de aarde komt wordt weerkaatst en na een seconde de maan bereikt en dan weer na een seconde terug worden gekaatst naar de aarde en het daardoor mogelijk is om het niet direct door het zonlicht verlichte deel van de maan te kunnen waarnemen. Het zonlicht dat de maan naar ons doorzendt wordt voor een deel gepolariseerd, dwz dat de trillingen van het licht in bepaalde richtingen worden geleid (te vergelijken met onze polaroid bril). In de laatste kwartierstand het meeste gepolariseerde licht (33 %) meer dan tijdens het eerste kwartier (22%). Vanwege het feit, dat het donkere deel van de maan dat we tijdens het laatste kwartier te zien krijgen donkerder is, vanwege de grote stofvlakten (mares genoemd). Volgens Willem Beekman speelt dit gepolariseerde licht een rol in de natuur bij planten en dieren. (Umov effect geheten bestudeerd door Opanasenk et.al.)
Er wordt steeds gesproken over een maan maand van 28 dagen en dertien maan maanden in een jaar, dat zijn dus 364 dagen, één minder dan het zonnen jaar. Tijdens de Moeder religie hield men rekening met deze dertien maan maanden. Maar wat gebeurt er in werkelijkheid? De totale maancyclus zoals wij die van de aarde zien duurt 29 dagen 12 uur en 44 minuten 3 sec (synodische maand). Let wel de maan draait in 27 dagen 7 uur en 43 minuten 11 sec (siderische maand) rond de aarde, maar omdat in die tijd de aarde tegelijkertijd in een baan om de zon beweegt moet de maan nog ruim extra twee dagen verder draaien en om weer op zelfde manier door de zon te worden beschenen.
Er bestaat echter een variatie in lengte tussen de siderische en synodische maand. Dit komt omdat de zwaartekracht uitgevoerd door de zon op de maan, dan weer versnelt dan weer verlangzaamt. Dit hangt natuurlijk af van de relatieve positie die de Zon - Aarde - Maan ten opzichte van elkaar.. De siderische maan kan tot ongeveer 7 uur variëren, terwijl de synodische maand wel 12 uur verschillend kan zijn.
Er is nog iets eigenaardigst met de zon en de maan. Ondanks het feit dat de maan 400 keer kleiner is in diameter dan de zon en tegelijkertijd 400 keer zo dicht bij de aarde staat passen hun schijfjes precies op elkaar, zoals we bij een totale zonsverduistering kunnen zien. (Toeval?). Tijdens de 7 minuten van de zonsverduistering zijn de protuberances van de zon (gasuitbarstingen) te zien, de zgn corona. In vroegere tijden moet dat ook een angstig verschijnsel zijn geweest.

Figuur 7. Een appel, het 'Empire State' gebouw, de maan en de zon zijn zeer verschillend in grootte, maar lijken van af een punt bekeken even groot, omdat ze op verschillende afstanden van dit gezichtspunt zijn verwijderd. (Pasachoff)

Drievuldigheid van de Maan Godin

De Godinnen van de Maan worden met een drievuldigheid gesymboliseerd. Ze is verenigd in haar zelf de complementaire elementen en tegenstellingen van haar psyche. Ze kan vriendelijk en zorgzaam zijn en gelijkertijd ook hardvochtig en meedogenloos. Ze is vol van licht en ook van grote duisternis. Het is het overstijgen van de dualiteit. In het patriarchaat is in er geen plaats van deze drie eenheid en ontstaat de dualiteit, waar goed tegen over kwaad staat. Een goed voorbeeld daarvan is in onze tijd de uitspraken van President Georg W. Bush en Osama Bin Laden (NRC Handelsblad, Maandag 8 oktober 2001 p.2)

President Bush: "Moge God doorgaan Amerika te zegenen".
Bin Laden: " Moge Gods vrede, genade en zegen met U zijn".

Het vrouwelijke element is in staat om haar tegenstellingen te verenigen. Haar kosmisch beeld is de Maan met haar donkere fase, de heldere verlichte fase van de volle maan en de tussen liggende wassende en afnemende fasen. Ze beweegt zich steeds in cycli, dan weer in het donker en daarna weer in het licht. De latere Zonnen goden van het Patriarchaat kennen geen cycli. De zon komt steeds op in dezelfde vorm en alleen op een andere plaats aan de horizon. Hun mythologie is sterk dualistisch getint. De Goede Hemelse Goden en de Slechte Goden van de donkere onderwereld.

De drievoudigheid van de Godin religie is heel erg belangrijk We komen deze drievuldigheid in vele verschijningsvormen tegen.

Tijd : Verleden - Heden - Toekomst
Aarde: Aarde - Atmosfeer - Hemel
Levende natuur: Geboorte - Leven - Dood
Mens: Lichaam, Ziel en Geest
Vrouw: Dochter - Moeder - Grootmoeder; Maagd - Vrouw - Weduwe; Meisje - Moeder - Wijze
Oude vrouw (Crone); Menstruatie - Ovulatie - Zwangerschap
Maan: Wassende - Volle - Afnemende maan
Levengevend - Uitvoerder van de Dood- Regeneratie
Alchemie: Zout - Zwavel - Kwikzilver

(Op de drievuldigheid van de maan Godinnen komen we nog uitvoerig terug in volgende nieuwsbrieven)

Einde deel 1.

In onze volgende nieuwsbrief gaan we in op de nauwe relatie die bestaat tussen de symboliek van de vrouwelijke maanstonden en de donkere fasen van de maan.

Toevoegsel bestemd voor de astrologen onder onze nieuwsbrief lezers.

Astrologie en de nieuwe maan

Zoals we gezien hebben gebruiken de astrologen de astronomische nieuwe maan voor de donkerste fase van de periode, wanneer de maan niet aan de hemel te zien is. Men zou kunnen stellen dat men daarin gerechtigd is, omdat de astronomen nu in staat zijn om dit punt exact te bepalen en dat men dan ook uit mag gaan van de invloed die dit tijdstip op ons heeft. Bij de astrologische duiding van een horoscoop zou men dan ook van dit punt mogen uitgaan. Zoals we al in onze nieuwsbrief nr 7 hebben uitgelegd gaat de westerse astrologie uit van het Lentepunt (tropische dierenriem), die men vastzet op 1e graad Ram en geen rekening houdt met siderische dierenriem, waarbij men rekening houdt met de precessie van de aardas. In het eerste geval komen de sterrenconstellaties niet meer overeen met de tekens van de dierenriem, terwijl dat in het laatste geval wel het geval is. De maan staat dus niet in de sterrenconstellaties volgens de westerse astrologie, zoals wij die momenteel aan de hemel zien. Van belang blijft de intieme relatie zon - maan - aarde.

Toch willen we een lans breken om niet een bepaald punt van de donkere fase, maar om met de gehele donkere fase bij de astrologische duiding rekening te gaan houden.

We staan met deze opvatting niet alleen. Vicky Noble doet in haar boek "Shakti Women" enkele frappante uitspraken p.91

"Astrology as a Western occult science is intellectualised, so that it seems to have nothing to do with the body. But female astrology is body based and related to intuitive processes (..) We begin with the moon, learning where we stand from moment to moment and how that feels".

Ze gaat ook uit van onze definitie van de nieuwe maan p.94

'"Every month the moon starts out as a tiny crescent, grows larger (waxes) and become full; then begins to wane and grow smaller, becoming once more a tiny crescent in the early morning hours, finally disappearing altogether"

 

Figuur 8. De dertiende maanmaand uit boek van Vicky Noble "Shakti Women". Hier geeft zij heel duidelijk aan de cyclus van de maan en de  duur van de donkere fase.

De maan gaat 13 keer zo snel door de dierenriem als de zon. De maan in ongeveer 13 graden per dag en de zon 1 graad per dag. Gedurende de periode van de donkere fase van de maan van rond drie dagen legt dus de maan meer dan één dierenriem teken af. Nemen we bv. de laatste donkere fase van de maan, 10 juli 10:27 was het moment van de astronomische maan. De donkere fase duurde echter van 9 juli tot 11 juli (het eerste sikkeltje zoals we gezien hebben werd in Jeruzalem 11 juli rond acht uur 's avonds waargenomen). De negende juli stond de maan in het teken Tweelingen, tijdens de conjunctie zon - maan (astronomische maan) in Krab en de nieuwe maan stond in het teken Leeuw. Vicky Noble gaat in haar boek na wat de invloed is van de donkere fase van de maan door de tekens van de Zodiak en wat dat voor de betreffende persoon te betekenen heeft.
We zouden aan de astrologen, die wij de nieuwsbrieven toe sturen, willen vragen of zij misschien een mogelijkheid zien om deze donkere fase van de maan in hun astrologische duidingen onder te brengen.
Om de dialoog over dit onderwerp te openen geven we al vast een voorzet. We zijn ons er sterk van bewust, dat de volgende bespiegelingen uiterst speculatief zijn en voor correcties gevoelig zullen zijn.
In vroegere tijden ging men uit van de maan kalender van 13 maanden. Hoe deze nu in te passen in de zonnen zodiak ? Laten we uitgaan van iemand die geboren is op het moment, dat de zon stond op 2 graden in het teken Maagd. Er zijn een tweetal mogelijke uitgangspunten te bedenken.( Let wel de astrologen gebruiken de astronomische nieuwe maan voor hun zgn. progressies, met als uitgangspunt 1 dag 1 jaar).

  1. We kunnen daarbij uitgaan van de geboortetijd en vervolgens zien wanneer de eerste donkere fase van de maan op treedt na de geboortedatum en vandaar nagaan wanneer de periode valt tussen de twaalfde en dertiende donkere fase. Het is deze periode die als het ware de donkere fase van het maan jaar aangeeft.
  2. Een andere benadering zou kunnen zijn, dat men uitgaat van de verjaardag van deze persoon.. Laten we zeggen rond 25 augustus 2002 en dan te zien wat de eerste donkere fase na zijn geboorte zon van 2 graden in het teken maagd zal zijn, en vervolgens na te gaan de periode tussen de twaalfde en dertiende donkere fase van de maan. Zou het misschien zo kunnen zijn, dat deze fase tussen de twaalfde en dertiende donkere fase een tijd is waar de persoon als het ware het aflopen jaar overziet en tot inkeer komt om zich dan voor te bereiden voor een nieuwe cyclus?

Iets wat ons opgevallen is, dat de 2 dagen 5 uur en 1 minuut gemiddeld, dat de maan verder moet ronddraaien om op hetzelfde punt tov de zon uit te komen en dat de maan ongeveer in die zelfde periode door een teken van de dierenriem loopt. Zoals we al eerder hebben gezien verschillen de lengte van de siderische en synodische maand aanzienlijk, de eerste 7 uur en de laatste tot zelfs 12 uur. We moeten natuurlijk voorzichtig zijn met conclusies te trekken, omdat er zoveel variaties in voorkomen. Maar wel blijft opmerkelijk dat het verschil tussen beide maanden toch ongeveer overeenkomt met het doorlopen van een teken van de dierenriem Is hier een verband te trekken?
Dit alles betreft de personele sfeer, maar ook collectief zouden we de invloed van de donkere fase kunnen nagaan. De zon begint zijn nieuwe cyclus op 21 december 2001. De eerste donkere fase na 21 december valt rond 13 januari 2002. De periode tussen de twaalfde en de dertiende donkere fase is de periode van rond 4 december 2002 tot rond 2 januari 2003. Een periode waar we het afgelopen jaar zouden kunnen evalueren om dan rond 3 januari weer nieuwe impulsen te krijgen voor het jaar 2003. In de astrologie houdt men wel rekening met de hoek die wordt gevormd tussen de geboorte zon en geboorte maan. Hier zijn vele boeken over vol geschreven. Het beste boek, dat wij er over hebben gevonden, is van Dane Rudhyar The Lunation Cycle. Hij onderscheidt acht persoonlijksheids typen, die afhankelijk zijn van in welke fase van de maan zij zijn geboren. Het nieuwe maan type begint bij het moment van de astronomische nieuwe maan totdat de maan 45 graden voor de zon uitgaat. Hij laat dit type dus voor een deel vallen in de donkere en voor een deel in de lichte fase van de maan. Dit lijkt ons, gezien wat we al eerder hebben gezegd, minder overeenkomstig met de wezenlijke verschillen van de karaktereigenschappen tussen de fasen. Behalve in het boek van Gail Wood hebben wij nergens in de astrologische literatuur schrijvers aangetroffen, die de donkere fase van de maan laten eindigen bij het waarnemen van het eerste sikkeltje aan de hemel dus bij de nieuwe maan zoals we die hebben gedefinieerd. Daarom willen even stil staan bij Gail Wood om te zien wat zij te zeggen heeft in haar boek the Sisters of the Moon.

"The New Moon is a waxing phase, that phase of the moon where the tiniest silver light shines through. It is the beginning of life and the beginning of her journey. She is full of vitality and confidence of youth".

Ze beschrijft vervolgens nog zeven fasen om te eindigen bij de donkere fase van de maan:

The Dark Moon is all dark and is the deepest dark. She knows all that the Maiden Amazon, Lover and Priestess know. She has experienced what the Mother, Teacher an Elder has lived. She has taken the power of the Crone and transformed it into a magical philosophy of life that encompasses all that is in all its complexity and contradiction..

In de dierenriem van twaalf tekens voegt ze nog een dertiende teken toe. Ze noemt dit teken Arachne ontleend aan de Griekse mythologie. Zij was een weefster, die een wedstrijd in het weven won van de Godin Athena, die haar vervolgens in haar woede in een spin veranderde. Ze zegt hier over het volgende:

"The Weaver goes beyond the ego and desire into connection. The Weaver moves all the so-called bad qualities and the so-called good qualities into a pattern…. we must stand back to see the whole".

Ze eindigt met de woorden, die ons uit het hart zijn gegrepen:

"It is a Great Mystery".

In dit verband is het wel aardig om te eindigen met een Frans spreekwoord, dat duidelijk verwijst naar de donkere fase van de maan:

"L'araignée le soir donne l'espoir, l'araignée le matin donne chagrin". (een spin 's avonds geeft hoop een spin 's ochtends geeft verdriet).

Gebruikte literatuur
Beekman
, Willem (2002) Bij Heldere Hemel. Verrassende verbanden tussen aarde en kosmos. Uitgeverij Christofoor, Zeist. ISBN 90-6238-758-6
Briffault, Robert (1977) The Mothers. Atheneum, New York. ISBN 0-689-70541-7
Conway, D.J. (2001) Maiden, Mother, Crone. The Myth and Reality of the Triple Goddess. Llewellyn Publcations, St Paul USA. ISBN 0-87542-171-1
Costello, Darby (1998) De Astrologische Maan. Bona Futura. ISBN 90-76277-41-9
Dawood, N.J. (1968) The Koran. Penguin Books
George, Demetra (1992) The Mysteries of the Dark Moon: the Healing Power of the Dark Goddess. HarperSanFrancisco. ISBN 0-06-250370-7
Opanasenko N.V., et.al (1991) Dependence of value of minimum of the negative polarization upon albedo for the Moon and laboratory samples. Lunar and Planet. Sci. Conf. XXII, 1991, LPI, Houston, (Abstract), p. 1007-1008.
Pasachoff, Jay M. (1991) Astronomy: from the Earth to the Universe. Fourth Edition.Saunders College Publishing. Philadelpia etc ISBN 0-03-031329-5
Rudhyar, Dane (1967) The Lunation Cycle. Aurora Press. ISBN: 0-943358-26-4a
Watson, Lyall (1991) Dromen van Draken. Verkenningen aan de grenzen van de biologie. Servire IBSN 90-6325-496-7
Webster 's Third New International Dictionary of the English Language Un abridged (1961)London : G.Bell & Sons.
Wood, Gail (2001) Sisters of the Dark Moon, 13 Rituels of the Dark Goddess. Llewellyn, Worldwide St Paul,. Minnesota.