In de vorige nieuwsbrief hebben we het uitgebreid gehad over de maan en haar donkere fase. In dit tweede deel zullen we het hebben over de invloed van de maan en de vrouw, vooral wanneer zij in haar donkerste fase verkeert, een tijd van inkeer en meditatie, en als startpunt voor een nieuwe cyclus.
Bij de vrouwen is deze donkerste fase (de menstruatie) duidelijk waarneembaar, terwijl het moment, wanneer de vrouw vruchtbaar is (ovulatie), dit niet zichtbaar is. Het merkwaardige feit doet zich voor, dat onze verre voorouders en nu nog bij het merendeel van de dieren, het precies omgekeerd is, namelijk dat het moment van vruchtbaarheid zeer duidelijk waarneembaar is voor de mannetjes, terwijl de menstruatie niet plaats vindt. De reden waarom deze omslag heeft plaats gevonden is ons nog niet erg duidelijk geworden.
Allereerst gaan we in op het verschijnsel, dat bij de meeste dieren de vrouwtjes aan de mannetjes duidelijk aangeven, wanneer ze vruchtbaar zijn. Alhoewel de dieren geen idee hebben, dat hun geslachtsdaad de geboorte van een jong tot gevolg zal hebben, volgen zij hun instincten. Trouwens, zoals we later zullen zien is de kennis van de relatie tussen voortplanting en seksualiteit bij de mensen slechts een zeer recent verschijnsel. We zullen vervolgens ingaan op de menstruele cyclus, die bij de mensen en sommige dieren voorkomen, zoals o.a bij bepaalde apen.

Bij de dieren noemt men de periode, dat het vrouwtje ontvankelijk is om bevrucht te worden en geslachtsgemeenschap wil met het mannetje, de estrous cyclus. (Estrous is het bijvoeglijke naamwoord en estrus het zelfstandig naamwoord). Deze periode wordt beïnvloed door verschillende factoren, zoals het af of toenemen van het zonlicht, de aanwezigheid van voedsel en water. Zo heeft het schaap een draagtijd van 8 maanden, het paar seizoen begint als de dagen beginnen te korten (herfst op het noordelijk halfrond), zodat als de jongen geboren worden in de lente er genoeg voedsel voorhanden is.
Het vrouwelijke seksuele gedrag is sterk afhankelijk van de hormonen van de eierstokken. Bij sommige dieren kan de ovulatie (het vrijkomen van een eitje) alleen plaats vinden als het vrouwtje gemeenschap heeft met het mannetje (geïnduceerde ovulatie). Maar kan ook de estrus door de aanwezigheid van een mannetje ontketend worden bij sociaal levende zoogdieren. Dit gebeurt doordat de mannetjes chemische signalen, biologische geuren (feromonen) afgeven. Deze geuren activeren de afscheiding van de hormonen, die oestrogeen produceren. Na 10 tot 12 uur na de coïtus kan de ovulatie plaats vinden. Een consequentie van de invloed van de sociale factoren is, dat bijvoorbeeld ratten of muizen gezamenlijk in de ontvankelijke periode komen (zoals we later zien is dit verschijnsel ook bij mensen waargenomen).
Crews (1994) beschrijft hoe parthenogene reptielen (waar vrouwtjes zonder tussen komst van mannetjes bevruchte eieren kunnen produceren) een seksuele gedrag vertonen, die de ovulatie bevordert. Een zelfde reptiel kan zowel de rol van het mannetje als het vrouwtje in het paar gedrag hebben. Als ze zich als 'vrouwtje' (let wel het zijn steeds vrouwelijke reptielen die eieren kunnen produceren zonder geslachtelijke gemeenschap) gedraagt begint haar pre-ovulatie periode. Terwijl als ze zich als mannetje gedraagt haar post-ovulatie periode optreedt. In het eerste geval vindt de productie van oestrogeen, terwijl in het tweede geval progesteron.
Als het vrouwtje niet is bevrucht wordt het slijmvlies van de baarmoeder niet afgestoten, zoals bij de mensen, maar geabsorbeerd en vindt er geen bloeding plaats.

De menstruele cyclus is de meest belangrijke cyclus die vrouwen hebben en ook zoals we zullen zien heeft het een grote invloed op mannen. Zonder deze cyclus geen mensen. De grote cyclus van eb en vloed en de fasen van de maan worden in feite weerspiegeld in de cycli van de menstruatie. Het is ook niet verwonderlijk, dat tijdens het matriarchaat, toen de mensen nog direct met de natuur waren verbonden, dit een overweldigde indruk en invloed heeft gemaakt op de mens.
Bij de menstruele cyclus spelen de hersenen een dominante rol en wel in het bijzonder de hypothalamus Hoewel de hypothalamus slechts 1% van onze hersenmassa uitmaakt is de rol voor ons leven ongelooflijk belangrijk. Het is een van de oudste delen (limbische systeem) van onze hersenen. Onze verre voorouders, honderden miljoenen jaren geleden, hadden deze hersenkernen allang. De hypothalamus ontvangen signalen van andere hersengedeelten, die weer signalen van de buitenwereld via onze zintuigen hebben opgevangen (geur, licht, temperatuur, emotie, etc). Vooral voor de seksuele voortplanting zijn geursignalen van doorslaggevende betekenis. Op deze feronomen gaan we nog nader in. Het reukcentrum van onze hersenen ligt in dit limbische systeem en heeft een directe verbinding met de hypothalamus en hoeft in eerste instantie niet via de nieuwe hersenen te gaan (waar ons bewustzijn vermoedelijk zetelt). Vergeet daarbij niet dat we 200 miljoen jaar geleden nachtdiertjes waren en sterk gericht op ons reuk- en gevoelscentrum van de hersenen.

Figuur 1. Goed overzicht van onze hersenen, waarbij duidelijk het oudere limbische systeem wordt weergegeven en in het bijzonder de hypothalamus en de hypofyse (of de hier gebruikte naam van 'pituitary gland'). (Bloom en Lazeron,1988, p.25)

Om weer terug te komen bij de hypothalamus zijn er maar liefst zeven verschillende functies, die voor het in stand houden van ons lichaam van levensbelang is en zorgen voor de regeling van:

1. De productie van hormonen, 2. Water en bloed huishouding, 3. Autonome zenuwstelsel, 4. Voedsel en drink gedrag, 5. Voortplanting en seksueel gedrag, 6. 'Reinforcement', (dat is de waarschijnlijkheid dat een bepaald gedrag onder bepaalde omstandigheden zal plaats vinden, zowel positief (voedsel, drank en seksuele activiteit) als negatief (pijn)) 7. Het dag- en nacht ritme.

Vanuit bepaalde kernen van de hypothalamus worden hormonen (*) afgescheiden, die door het bloed naar een ander deel van de hersenen worden vervoerd en wel naar de hypofyse, die op haar beurt een aantal hormonen, via het bloed naar de vrouwelijke organen, die de menstruele cyclus dicteert, vervoert. Deze organen zijn werkelijk een waar wonder der natuur. Allereerst zijn er de plaats waar de eitjes worden aangemaakt.
(*) Cholesterol is de moederstof van vele hormonen, waaruit o.a. progesteron, testosteron en de oestrogenen: oestron en ostroradiol , androstendion, aldosteron worden gesynthetiseerd.

In de eierstokken zitten een aantal eicellen te wachten om bevrucht te worden. Als de foetus 5 maanden oud is zijn er 7 miljoen van aangemaakt, bij de geboorte zijn het er nog maar rond één miljoen en bij de puberteit nog maar 400.000. Toch worden er in een vrouwenleven slechts 300-400 eitjes vrijgemaakt. Als de vrouw stopt met ovuleren, heeft ze er nog maar 1000. Het eitje zit in een zakje (follikel). De hypofyse stuurt o.a. het hormoon FSH (Follikel Stimulerende Hormoon) naar de eierstokken. Dit activeert ongeveer 12 eitjes, die hierdoor het hormoon oestrogeen produceert. Dit zorgt ervoor dat de eitjes gaan rijpen. Het heeft eveneens tot gevolg heeft dat de lichaamstemperatuur van de vrouw afneemt, want mensen prefereren koelere temperaturen als eieren bezig zijn met het rijpen. (Dit is ook de reden, dat bij mannen de testikels buiten het lichaam hangen en een iets lagere temperatuur hebben dan de rest van het lichaam). Het oestrogeen stimuleert de ingang van de baarmoeder (cervix), waardoor een afscheiding van een vloeistof plaats vindt, die nodig is om het eventueel ingebrachte sperma in leven te houden. (de ingang van de baarmoeder noemen ze ook wel het sperma hotel!). Het sperma kan hier 5 dagen in leven blijven. Normaal is deze omgeving zuur, wat de wisse dood voor het sperma zou betekenen, het wordt nu alkalisch gemaakt. Als het sperma later in de eileider naar het eitje toe zwemt wordt deze omgeving eveneens alkalisch.
Tijdens deze pre-ovulatie fase stijgt de productie van oestrogeen en nadert het eitje zijn volwassenheid. Op dit moment gaat er een signaal terug naar de hersenen, wat tot gevolg heeft, dat er weer een nieuw hormoon (LH) naar de eierstokken wordt gestuurd, waardoor het eitje uit het zakje wordt losgemaakt (de ovulatie). En nu gebeurt er iets ongelooflijks: het einde van de eileiders (fimbria) vangt het eitje op.
Hier kan het 12-24 uur blijven leven. Als er sperma in de mond van de baarmoeder aanwezig is, is dit het moment dat dit sperma aan een lange reis begint, die dertig minuten in beslag neemt, om via de baarmoeder en eileiders naar de het eitje gaat om het vervolgens te bevruchten. Let wel, er zijn tenminste 200 spermatozoön nodig, maar er is er toch maar één die deze gevaarlijke race wint namelijk de eerste, die de eiwand doorbreekt. De anderen hebben hun plicht gedaan en hebben het dan voor het nakijken. Hoe het sperma weet dat er een eitje beschikbaar is, is een compleet raadsel. Als het lukt vindt de conceptie plaats. Is er geen sperma aanwezig, dan sterft het eitje. Vruchtbaar zijn en ovulatie zijn twee verschillende processen. Pas als er een levensvatbare omgeving is geschapen in de mond van de baarmoeder, zodat het sperma kan overleven, is de vrouw vruchtbaar!
Het kan ook gebeuren, dat door bepaalde externe oorzaken, zoals bij stress, er geen eitje vrijkomt. Wat gebeurt er nu met het zakje waar het eitje uit is verdwenen. We krijgen nu de zgn. gele lichaamsfase of de post-ovulatie fase. Nu wordt het hormoon progesteron door het zakje aangemaakt, dat weer een cascade van processen tot stand brengt.

1. Het verwarmt het vrouwen lichaam, 2. Het verdroogt de vloeistof in de mond van de baarmoeder. Als de vrouw zwanger wordt dan zorgt het hormoon ervoor, dat de vloeistof stroperig wordt om te voorkomen, dat er geen bacteriën in de baarmoeder kunnen komen en de omgeving van de foetus steriel blijft tot ze geboren wordt. 3. Het sluiten de mond van de baarmoeder, 4. Het verdikt de oppervlakte lagen van de baarmoeder en zorgt voor een warme goed doorbloedde en mineraal rijke plaats, waar het bevruchte eitje kan gedijen. Het gele lichaampje (luteum) gaat 11-16 dagen door met het produceren van progesteron. Als de vrouw niet zwanger wordt, sterft het gele lichaampje en zakt de temperatuur van het lichaam. Tijdens de menstruele fase zakken de spiegels van de beide hormonen oestrogeen als progesteron sterk tengevolge waarvan de bloedvaten van de wand van de uterus (endometrium) minder bloed toevoer krijgen wordt het slijmvlies afgestoten. De vroeger bekende seksuoloog Trimbos zei eens voor de radio: " Als de gast niet is gekomen, worden de lakens van het bed verwijderd".

Figuur 2. Vrouwelijke geslachtorgaan. 1. fimbria, 2. eileider,.3. eierstok, 4. eieren, 5. endrometrium, 6. baarmoeder, 7 .sperma hotel, 8. baarmoeder mond (Cervix), 9. opening naar de Cervix. 10. vaginale kanaal, 11. vulva

Als het bevruchte eitje na een reis van 3-4 dagen zich heeft vastgezet in de wand van de baarmoeder, kan men spreken van het moment waarop de vrouw zwanger is, dus niet het moment waarop de conceptie heeft plaats gevonden, er kan namelijk nog veel mis gaan. Het gele lichaampje gaat nog 3 maanden door met de productie van progesteron, tot het moment wanneer de placenta het overneemt. De post-ovulatie periode is het meest constant namelijk ongeveer 2 weken, terwijl de pre-ovulatie fase zeer sterk kan variëren.
Wat het meest fascinerend is van deze menstruele cyclus is wel het nauwe samenspel tussen eierstokken en de baarmoeder. Hoe communiceren ze met elkaar? Ze hebben ieder hun eigen cycli. Het rijpen van een eitje duurt een maand, terwijl van een foetus 9 maanden. De gezondheid van het eitje hangt sterk samen met de buitenwereld, terwijl die van de foetus in de baarmoeder is meer naar binnen gericht.

Figuur 3 Links Ovulatie. 1. De zakjes (follikels)het bevruchte eitje. Hier worden tijdens de pre-ovulatie fase estrogenen afgescheiden, 2. Een rijp eitje wordt van de eierstok losgelaten. Het zakje waaruit het eitje zich heeft losgelaten wordt veranderd in het gele lichaampje (corpus luteum). Hier wordt het hormoon progesteron afgescheiden. Als de conceptie niet plaats vindt, sterft het binnen 16 dagen. Als de vrouw wel zwanger is, wordt de productie van progesteron gehandhaafd tot de placenta het na drie maanden overneemt, 4. Zakjes (follikels) met onrijpe eitjes

Figuur 4 Rechts. Conceptie en zwangerschap. 1. Eierstok, 2. Ovulatie: het rijpe eitje wordt door de eierstok losgelaten en opgevangen door de fimbria, 3. Conceptie: de eiwand wordt doorboort door het sperma en één spermacel dringt door tot de eicel en smelt hier mee samen. 4. Het embryo is nu gevormd en de cellen beginnen zich te delen, 5. Het bevruchte eitje reist nu door de eileider, wat een week in beslag neemt. 6. Het embryo komt de baarmoeder binnen, 7. Het embryo heet nu blastocyst en zet zich in de wand van de baarmoeder vast, dit is het moment dat de zwangerschap begint.

Er vindt een zeer complex samenspel tussen de eierstokken en baarmoeder plaats.Ze hebben ieder dus drie fasen, twee fasen corresponderen met elkaar en ieder heeft een eigen cyclus de ovulatie en de menstruatie. De eierstokken geven het genetisch materiaal het soort van de species mens, maar de baarmoeder is moeders eigen wereld. Er kan natuurlijk veel mis gaan als ze niet goed op elkaar zijn afgestemd. Zo zeggen Penelope Shuttle en Peter Redgrove in hun boek "The Wise Wound" het volgende:

"It is not impossible that some of the confusions about timing of the cycle and even some unpleasant experiences about timing of the cycle, and even some of the unpleasant experiences during the course of the cycle, are due to conflicts between this interplay".

Dan is er de klemmende vraag, waarom zijn bepaalde zoogdieren, waaronder de mensen gaan menstrueren in plaats van het slijmvlies van de baarmoeder te absorberen en te regenereren? Er zijn een aantal theorieën die het voordeel van menstruatie aangeven boven het absorberen van het slijmvlies van de baarmoeder.
Allereerst is er de theorie van Margie Profet (1993), die stelt dat de menstruatie een evolutionaire aanpassing is. De menstruatie zorgt ervoor dat schadelijke bacteriën maandelijks worden verwijderd, die mogelijk door het ingebrachte zaad in de baarmoeder terecht zijn gekomen. Het menstruele bloed is afwijkend van de norm, want het stolt niet zo snel als het normale bloed, aangezien het slijmvlies snel verwijderd moet worden en het bloed niet halverwege stolt. Het bloed is ook in staat om de bacteriën uit de eileiders te verwijderen.
De theorie van Beverly I. Strassmann (1996) denkt dat menstruatie een voordeel oplevert in vergelijk met de absorptie. Het kost volgens haar meer energie om het slijmvlies in stand te houden en opnieuw bij elke cyclus op te bouwen, dan het te verwijderen zoals bij de menstruatie het geval is. Zij rekende uit dat het gemiddeld zes dagen voedsel over vier maanden zou schelen.
Dan is er de theorie van Colin Finn (1996). Hij komt weer tot een geheel andere conclusie waarom de mensen menstrueren. Hij richt zijn aandacht op de ontwikkeling van de eierstokken tijdens de evolutie bij de vertebraten. Het is hierdoor mogelijk geworden voor het mannetje om zijn sperma in het vrouwtje te brengen om het eitje in de eileiders te kunnen bevruchten. Wat wel tot gevolg had, dat het vrouwtje zich moet wapenen tegen het binnenkomen van vreemd materiaal. Er kunnen nu infecties optreden in de contactzone tussen het embryo en de wand van de baarmoeder Door de voortzetting van de productie van progesteron worden echter infecties voorkomen. Als de bevruchting niet heeft plaats gevonden en de baarmoeder niet de productie van het hormoon progesteron overneemt, zou er gevaar ontstaan van de invasie van infecteren bacteriën. Het is daarom wenselijk, dat een eventuele infectiehaard wordt verwijderd

Figuur 5 Overzicht van alle hormonale en functionele verandering die tijdens de menstruele) cyclus plaatsvinden (Bernardsen en Bouman, p.213.

Volgens enkele onderzoekers worden aan de vele klachten en ziekten van vrouwen van deze tijd tijdens de menstruale cyclus geen voldoende aandacht gegeven of beter gezegd door de omgeving niet in staat gesteld worden. Nu de menstruatie niet meer wordt gevierd en de vrouw zich niet meer afzondert, heeft zij geen tijd voor meditatie en herbezinning voor het beginnen aan een nieuwe cyclus. Misschien komen hierdoor alle ongemakken en ziekten voort. 76 % van de vrouwen van tegenwoordig menstrueren onregelmatig. Repressie van de vrouwelijke menstruele kracht doet letterlijk de vrouw pijn. Christiane Northrup en Susan Weed zeggen dat het grootste deel van de vrouwen problemen zoals de reproductieve, menstruele en menopause, het resultaat zijn van de patriarchale ontkrachting van de vrouwen mysteries.

"The menstrual cycle is yet another aspect of female experience which patriarchal thinking has turned inside out, rendering it sinister or disadvantageous. Internalizing this attitude, we actually perceive ourselves as polluted. Our tendency to flesh-loathing is underscored; religious taboos are laid on us even in "advanced" societies". (Rich, p.106)

Tegenwoordig worden de meest natuurlijke functies van de vrouw zoals de menarche, menstruatie, zwangerschap, melkvoeding, in tegenstelling tot vroegere tijdens niet in hun volle waarde gelaten. Ook de menopauze het laatste deel van de seksuele drie-eenheid geboorte menarche wordt de vrouw weggestopt en afgedankt. In de vrouwen religie speelt de oude vrouw juist een grote rol. Zij behoudt haar menstrueel bloed voor zich zelf en kan deze in wijsheid worden omgezet. Dikwijls sterft de man eerder want tijdens haar moederschap namen de kinderen veel van haar energie op, die nu deze energie voor zich zelf kan gebruiken. Er zijn vele theorieën over de menopauze. Veel van deze theorieën zijn recentelijk weerlegd door Craig Parker van de Universiteit van Minnesota. Het is volgens hem gewoon een kwestie van ouderdom en dient geen speciaal evolutionair voordeel. Men moet de problemen van de menopauze in vroegere tijden niet overschatten, want de vrouwen werden maar zelden ouder om in deze periode terecht te komen.

Amerikaanse vrouwen hebben drie maal zoveel menstruele cycli dan vrouwen van jagers en verzamelaars zoals de !Kung uit Zuid Afrika. Ook de menarche (de eerste menstruatie) komt veel later ipv. 12 jaar pas bij 16 jaar. Terwijl ze hun eerste kind kregen als ze 19.5 jaar zijn en ipv. 24 jaar bij Amerikaanse vrouwen. Ze krijgen om de vier jaar een kind. Men verklaart dit doordat ze de kinderen vier jaar borst voeding geven, veel hun kind bij zich hebben ook tijdens de slaap. Zelfs zorgen vrouwen ervoor dat ze lange borsten (door massage) hebben, om daarmee het kind gedragen op de rug te kunnen voeden als ze in het veld aan het werk zijn. (figuur 5)
Fysiologisch is het zo, dat bij borstvoeding er bepaalde hormonen worden afgescheiden, die de baarmoeder doet samentrekken, alsmede de productie van melk stimuleert. Ook zorgen deze hormonen er voor, dat tijdens de post-ovulatie fase het niveau van progesteron te laag is om een zwangerschap te kunnen onderhouden. Borstvoeding zou dus beter dan alle anticonceptie pillen bij elkaar. De menstruatie wordt op die manier uitgesteld. Ze zullen dan ook veel minder te lijden hebben over typische vrouwenziektes, zoals borst en baarmoeder kanker.
Wanneer de vrouw 10-15% van haar vet verliest houdt de menstruatie op. Het vet is namelijk verantwoordelijk voor het aanmaken van estradiol in de eierstokken.
Tenslotte laten we Ester Harding in haar boek 'Women's Mysteries, Ancient and Modern aan het woord. Zij geeft de problematiek van de menstruatie van de moderne vrouw op een treffende wijze weer:.

"..one of the prime causes of neurosis, illness, depression, and pain suffered by many women in modern cultures during our menstrual periods - the premenstrual syndrome especially, as it is known today - is that we now have no menstrual ceremony of any kind. Menstruation is just each woman's private affliction, or annoyance; it has no positive value or function. We cannot withdraw into contemporary menstrual huts, to listen to our bodies, minds, and needs, to establish contact with our cyclic and primal cosmic selves, to experience our- selves as sacred animals. And ironically, while being deprived of ritual solitude while we bleed, we are also isolated from the communion of other women who are bleeding. Each woman must go through each life stage, transition, and crisis, in silent aloneness, unsupported by either ritual or the women's group. This combination of meaningless isolation and lack of ritual solitude is the final patriarchal taboo against women - a major cause of mental illness, and a major barrier against self-realization. Thus was woman's ancient collective power broken. Women under patriarchy, isolated from each other and from themselves, could no longer threaten male dominance of 'life,' or question male co-optation and imitation of our original female processes."

(P.S. Het is opmerkelijk dat het voornamelijk mannen zijn, die de vrouwen controleren bij de menstruele cyclus).

Rol van de feromonen bij de menstruele cyclus

Het blijkt steeds meer, dat men de invloed van de reuk sterk heeft onderschat, alhoewel de mensen gedurende de evolutie steeds minder reukcellen hebben. Even ter vergelijking, de honden hebben 230 miljoen cellen om de geur te verwerken terwijl de mensen er nog maar 10 miljoen hebben. Toch zijn de mensen zijn in staat om 16 miljoen geuren te onderkennen.
Volgens bepaalde onderzoekers hebben wij mensen net zoals bij de dieren een tweede reukcentrum het vomeronasale orgaan, (twee kleine gaatjes in het neustussenschot), waarbij feromonen worden opgenomen, die via zenuwen naar een reukcentrum in de hersenen worden gestuurd (accessoire olfactory bulb). Men dacht vroeger, dat dit orgaan alleen aanwezig was bij lagere vertebraten en bij de mensen alleen tijdens de embryonale ontwikkeling. Het is moeilijk te zien, omdat 'dit in de verdrukking is gekomen, tengevolge van de ontwikkeling van onze steeds groter wordende hersenen. Het slijmvlies van de neus gestimuleerd door hormonen, vertoont een zwelling ten tijde van de ovulatie en zwangerschap bij vrouwen (te vergelijken met de zwelling van de genitale organen bij apen).
De geurprikkels gaan vooral naar gedeelten van de hersenen waar de emoties worden verwerkt, die echter geheel buiten ons bewustzijn verlopen. Van groot belang voor ons gedrag en levenswelzijn zijn de feromonen, dat zijn bepaalde hormonen, die door de mensen worden afgescheiden. Zij kunnen op een andere individu, zowel een attractieve als afstotende werking hebben. Er zijn twee soorten van feromonen 1. Kort termijn veranderingen bij de ontvanger van deze signalen. 2. Lange termijn veranderingen. Deze laatste zijn verantwoordelijk voor de invloeden op die hersenen, die te maken hebben met de menstruele cyclus. Bij mensen worden feromonen geproduceerd door bepaalde klieren van de huid vooral onder de oksels en rondom de geslachtsorganen. De geur die door deze klieren worden afgegeven zijn reukloos, maar worden door micro-organismen omgezet in geuren. De deodorant van onze moderne maatschappij heeft dan ook tot doel om deze micro-organismen te vernietigen! Mannen produceren 5 keer zoveel bepaalde feromonen (androstenon) dan vrouwen. Ook zijn de bacteriën verschillend.

Hoe deze feromonen zijn ontdekt?
Toen David Berliner jaren geleden bezig was met de bestudering van de huid, had hij huidsdeeltjes afgeschraapt van gipshulsel afkomstig van skiërs, die hun benen hadden gebroken. Hij wist verschillende chemische bestanddelen er van te extraheren. Omdat de vloeistoffen reukloos zijn, bewaarde hij ze in open flessen. Hij merkte dat de mensen, waarmee hij in het laboratorium werkte, vriendelijker en zich meer ontspannen gedroegen. Wat zou de reden zijn van dit merkwaardige gedrag? Hij besloot om de flessen af te sluiten en ja hoor de mensen vertoonden weer hun oorspronkelijke gedrag. Hij wist dat dieren vele chemische signalen uit wisselen en bij nadere analyse heeft hij aangetoond, dat het feromonen waren die in de flessen hadden gezeten en op die manier het gedrag hadden doen veranderen.

De geur van het meest dominante hormoon van mannen (androstenon) hebben bij vrouwen een plezierigere werking tijdens de ovulatie, dan in de andere dagen van haar cyclus. Dit suggereert dat de mannen een soort van radar hebben om het tijdstip van de ovulatie, hoewel geheel onbewust, te kunnen vaststellen. Tijdens de menstruatie vermeerdert de productie van progesteron, wat bij de mannen een verlaging van de productie van testosteron tot gevolg heeft, wat zijn energieniveau duidelijk doet verminderen. Getrouwde mannen hebben een lager testosteron gehalte dan vrijgezellen. In onze moderne tijd willen de mensen zoveel mogelijk de luchtjes uitbannen en vervangen door chemische middelen. Dr James Kohl, een specialist op het gebied van de feromonen, verzucht aan het eind van een artikel:

Het was Martha McClintock, die 25 jaar geleden het eerst een studie ondernam van vrouwen, die met elkaar leefde en hierdoor hun menstruele cycli gingen synchroniseren Het bleek, dat bepaalde feromonen hiervoor verantwoordelijk waren. Zij ontdekte daarbij, dat wanneer vrouwen werden blootgesteld aan bepaalde feromonen afkomstig van de pre-ovulatie, haar cycli korter werden, terwijl feromonen afkomstig van de ovulatie fase de cycli juist langer werden. Twee vriendinnen die dezelfde vriend hadden tijdens een periode menstrueerden gelijktijdig, terwijl zij ervoor en er na een onregelmatige cyclus hadden en kregen.

Judy Grahn (p.13) stelt terecht vast dat:

Ook bij dieren heeft men de werking van feromonen kunnen vaststellen. Feromonen van de bijenkoningin kunnen de seksuele ontwikkeling bij andere bijen afremmen, zodat zij verder hun leven als werkbijen moeten voortzetten. Mannetje muizen kunnen de seksuele ontwikkeling van vrouwtjes muizen bevorderen. Wanneer een zwangere muis de aanwezigheid van een onbekende mannetjes muis waarneemt, aborteert ze spontaan.
Vele externe invloeden kunnen de menstruele cycli beïnvloeden. Zo kan coïtus door mannelijke feromonen geïnduceerd worden. Ook kan veranderingen van licht, reizen door tijd zones, inspannende fysieke training, karig dieet.
We hebben gezien hoe belangrijk de hormonen zijn, die door de hypothalamus worden afgegeven en die de menstruatiecyclus reguleren. Maar door wat wordt de productie van deze hormonen veroorzaakt? Dit wordt geregeld door de beschikbaarheid van glucose. Is er weinig beschikbaar, dan worden lage hoeveelheden geproduceerd en omgekeerd bij hoge niveaus grote hoeveelheden. Vandaar dat vrouwen met diabetes meer moeilijkheden hebben om zwanger te worden. Ook verklaart het, dat bij excessieve training, bv. voor de marathon de menstruatie zelfs helemaal verdwijnt. De hersenen voelen als het ware, dat deze vrouwen niet in staat zijn om de foetus te voeren.
Men heeft op PET scans (meting van de activiteit van de doorbloeding van de hersenen) kunnen zien, dat oestrogenen bij mannen in de hypothalamus een grotere doorbloeding werd waargenomen dan bij vrouwen, terwijl omgekeerd testosteron daarentegen bij de vrouwen een betere doorbloeding te zien gaf.
Het is gebleken dat vrouwen de voorkeur geven aan mannen met een ander immuun systeem. Men heeft bij groepen, die zeer nauw met elkaar leven en waarvan veel inteelt sprake is (zoals bv in Staphorst), dat toch de meeste huwelijken tot stand kwamen waarbij de immuun systemen duidelijk van elkaar verschilden. Bij vrouwen die op de pil zaten, is gebleken, dat zij juist voor mannen hadden gekozen met een soortgelijk immuunsysteem. Dit verklaart men omdat de pil een zwangerschap suggereert en de geur hen doet herinneren aan hun huiselijke haard en verwanten.
De culturele invloed op het tijdstip, waarop in een vrouwenleven de eerste menstruatie (menarche) is duidelijk aantoonbaar. Meisjes en jongens werden in de puberteit tijdens de Victoriaanse tijd gescheiden opgevoed. De menarche vond op een later tijdstip plaats dan in de periode voor en na de Victoriaanse tijd. De oorzaak is gelegen in de al of niet aanwezigheid van mannelijke feromonen.
J. Richard Udry heeft de relatie onderzocht tussen coïtus, de fase van de menstruatiecyclus. Zo is gebleken dat vrouwen zes keer zoveel gemeenschap hadden tijdens de ovulatie. De productie van de mannelijk muskus is dan het grootst en is de vrouw er gevoeliger voor dan in de rest van haar cyclus.Een serveerster van een wegrestaurant kreeg meer fooi van de chauffeurs als zij in de ovulatie fase was. Omgekeerd ging de recette van een zakenman achteruit van 80 naar 20 pond in de periode dat zijn vrouw menstrueerde. (Cleopatra wist wanneer ze zwanger was,. ze stopte een knoflook in haar vagina en als ze na enkele dagen het in haar mond proefde wist ze dat ze zwanger was).

Veel is er geschreven over het verlies van de estrous cyclus en de verborgen (concealed) ovulatie bij mensen. Maar volgens James Kohl heeft men duidelijk kunnen aantonen, dat men de ovulatie wel degelijk heeft kunnen waarnemen. Hij schreef ons recentelijk daarover het volgende:

Inderdaad het is beter om te stellen, dat de ovulatie niet zichtbaar is, zoals bij vele dieren, maar wel reukbaar is. Dit hebben we even daarvoor al laten zien aan vele voorbeelden.
In dit verband citeren we uit een heel interessant artikel van Pawlowski. Hij is evenals Kohl van mening, dat de rol van feromonen voor het seksueel gedrag van mensen zeer belangrijk is. Hij gaat alleen dieper in waarom de ovulatie bij mensen de uiterlijke tekenen van het moment van vruchtbaarheid (ovulatie) niet meer zichtbaar is zoals bij sommige apen. Deze vertonen dan zwellingen rond de anogenitale zones, die bij de mensen ontbreken. Dat dit niet meer gebeurd is gelegen in het feit, dat het voor de mensen geen zin meer heeft. Immers doordat wij recht op zijn gaan lopen, worden geslachtsdelen door de benen verborgen.

" Humans have a fundamental and unique tool of external-internal measurement in the synchronization of the menstruale and lunar cycle ". (pag.7 Grahn).

"We have a lunar/menstrual lever that enables us to move our senses back and forth between the subjective and objective and to embody our ideas in external form". (pag,14 Grahn).

De donkere maan wordt door de zon bevrucht en na 14 dagen lijkt zij tijdens de volle maan op een zwangere vrouw. De maan werd in vroegere tijden daarom als oorzaak van de zwangerschap gezien. De Godin Ishtar van Babylonie menstrueerde bij volle maan. Alle activiteiten op de dag waren verboden. Eens per maand vierde men de Sabattu wat betekent dat het hart tot rust moet komen. Later werd het uitgebreid tot elke 7 dagen. Hierna komt de sabbat van de Joden. Het werd in verband gebracht met de menstruatie van de maan. De Christenen heben het een dag opgeschoven. De maan werd beschouwd als de moeder van de mensheid. Er wordt zelfs gezegd dat Eva wier naam Chawaas wat origineel maan betekende.
Solomon eilanders geloven, dat de maan er altijd op uit is om mensen de doden. De Eskimo's beschouwen haar als de bron van alle plagen. Tartaren van centraal Azië denken, dat de maan bewoond wordt door een reus die mensen opeet. Bij de Torres mensen heeft de maan en het menstruele bloed dezelfde betekenis. Bosjesmannen maken hun huizen zo dat de maan er niet in kan schijnen. De volle en de donkere maan worden als de meest gevaarlijke fase gevonden. Er zijn stammen geweest, die de maan als mannelijk zagen en de zon als vrouwelijk.Maar in de tijd van de landbouw werd de maan definitief vrouwelijk, aangevende de vruchtbaarheid van de gewassen. Aboriginals zien de maan als mannelijk, dus zijn een iets oudere cultuur. Ook in Melanesië en Nieuw Guinee. In Indonesië eerst mannelijk daarna vrouwelijk, zoals ook bij de eskimo's In de engelse taal bleef maan mannelijk tot de geslachten in de 17^e eeuw verdwenen. Bij de Bretons en de Basken is de maan mannelijk.
De Maorie's zeggen, dat de maan de echtgenoot is van alle vrouwen. Gilbert eilanders dachten, dat in eerste instantie het verboden was om gemeenschap met elkaar te hebben, want de vrouw was exclusief voor de maan die haar kinderen gaf. Indianen in Texas zeggen dat als een vrouw naakt over een emmer water stond, die aan het maanlicht was bloot gesteld zij zwanger zou worden. In Engeland moesten de vrouwen voorzichtig zijn om hun onderlichaam niet aan het maanlicht bloot te stellen in de eerste en de laatste kwartieren, want dan is de maan te zien met twee ' horentjes' en zouden ze in verwachting kunnen raken. In Afrika geloven ze dat bij de wassende maan jongens en bij afnemende maan meisjes geboren worden. Bij maansverduistering verwekte kinderen zouden gehandicapte kinderen geven. Indianen gooien voedsel en water na een zon of maan verduistering.De Maan vogel brengt de baby gezonden door de grote maan moeder (denk aan onze mythe van de ooievaar).De rol van de mannen is om het maagdenvlies door te prikken, zodat de maanstralen binnen kunnen komen. Sommigen geloven zelfs dat de man helemaal niet nodig is.

Knight (p.251) concludeert dan ook:
"The theory that light triggers ovulation seems well-founded , and would that under ideal conditions, ovulation should occur at full moon, menstruation at new".

Hier speelt ook nog een ander element een rol. Tijdens de nachtelijke uren produceert een klein lichaampje in onze hersenen, de pijnappelklier, het hormoon melatonine. Het is gebleken dat bij ratten en apen dit hormoon de ovulatie verbiedt en zou een argument zijn waarom de ovulatie plaats vindt tijdens de volle maan. Vroeger leefde de mensen in gebieden die 's-nachts nog donker waren vooral tijdens de donkere fase van de maan. Tijdens volle maan was het natuurlijk een goede tijd voor de voortplanting, de tijd van ovulatie.
In een reactie op vragen van ons over dit onderwerp reageerde James Kohl met de volgende stelling:

Men dacht vroeger dat het bloed in de vrouw samenklonterde en dat zij op die manier een kind kon maken, in nauwe relatie met de donkere fase van de maan. Ze beschouwden het bloed van de vrouw als heilig en levengevend, dat zonder dat men een wond zag ,werd afgescheiden. Dit was voor de man een magisch en onverklaarbaar verschijnsel. Dit heeft de basis gevormd voor het grote ontzag van de mannen voor de vrouw in vroegere tijden. Toen de man ging ontdekken, dat hij letterlijk en figuurlijk in het zakje deed heeft dat geleid tot de ondergang van het matriarchaat.

Israël
Op vele plaatsen in de bijbel speelt het bloed een grote rol. Er is het verhaal dat Adam van klei is gemaakt.

"Genesis 2:7 Toen vormde de Here god het lichaam van de mens uit stof van de aarde en blies hem levensadem in".

Deze rivieren worden al eerder genoemd in de Summerische mythologie. De Grote Moeder vertegenwoordigde het menstruele bloed. Zij droeg namen als Dam-kina Damgalnunna. Vanuit haar buik stroomden vier rivieren van het paradijs. Zowel in het oude als het nieuwe testament van de Bijbel wordt de relatie getrokken tussen de maan en het bloed:

"Joël 2:31 : De zon zal veranderen in duisternis en de maan in bloed voordat de grote en ontzagwekkende dag van de HERE aanbreekt".
"Openbaring 6:21 : Toen hij het zesde zegel verbrak zag ik dat er een geweldige aardbeving kwam. De zon werd zwart als een rouwkleed en de maan rood als bloed".
"Hebreeën 9: 22: Wij mogen wel zeggen dat onder het oude verbond vrijwel alles door bloed gereinigd werd. Als er geen bloed vloeit worden de zonden niet vergeven".

Volgens de Koran maakte Allah de mens van klonters bloed.In de engelse vertaling van de Koran lezen p.26:

In dit verband is het wel aardig om te vermelden, dat Allah is afgeleid van de drievoudige maan Godin Al-Lat Zij had ook drie namen naar de drie fasen van de maan: Q're maagd, nieuwe maan, Al'Uzza moeder, volle maan en Al'Menat oude vrouw, afnemende maan. Ze werd door 7 priesteressen gediend, die tegen de klok zeven maal naakt om de tempel, de Kaäba, liepen (zeven planeten). Door de intrede van het patriarchaat werden deze vervangen door mannen priesters, die Beni Shaybah worden genoemd wat betekent: de zonen van de Oude Vrouw (dus van de maangodin). Tegenwoordig de pelgrims lopen nog steeds tegen de klok in zeven maal om de zwarte steen (meteoriet), die aan de oostelijke muur kant van de Kaäba is ingebouwd. De Kaäba is bekleed met een zwart kleed (de rok van Kaäba). De Allah van de islam is een transformatie van de maan godin. Haar symbool is een maansikkel, die nog steeds op de Islamitische vlaggen voorkomt.

Aristoteles zegt dat menselijk leven is gemaakt door het samenklonteren van menstrueel bloed.  Plutarchus zei dat mens van aarde was gemaakt, maar dat de kracht die de mens deed groeien de maan was, de bron van het menstruele bloed. Plinius is wel heel uitdrukkelijk over de rol van de menstruatie:

Men noemde het menstruele bloed supernatuurlijke rode wijn, die aan de goden was gegeven door Godin Hera in haar maagdelijke vorm als Hebe.De oude Grieken dachten, dat het ingebrachte sperma tot gevolg had, dat het bloed in de baarmoeder samenklonterde en een zwangerschap tot gevolg had.In de Griekse mythologie was de rivier van de onderwereld de Styx. Zij kronkelde zeven keer door de onderwereld en kwam aan de oppervlakte bij de tempel bij de stad van Clitor heilig voor de Grote Moeder. Styx was de bloedstroom van de vagina van de aarde. Het was een symbool voor de dood en wedergeboorte. In de bijbel komen we een passage tegen die sterk doet denken aan deze rivier Styx:

Asclepius, de god van de geneeskunde krijgt van de Godin Athene twee flesjes met bloed. Dit bloed is afkomstig van de Gorgon Medusa., toen de held Perseus haar hoofd er af sloeg. Een flesje van haar linker zijde en de ander van haar rechter zijde. Nu is het heel merkwaardig, dat we in de literatuur twee tegenstrijdigheden hebben gevonden. Volgens een mythe werkt het bloed van haar linkerzijde genezend en kan de doden weer opwekken, terwijl het bloed van de rechter zijde iemand direct kan doden (Robert Graves p.175). Volgens Apollodorus (pag. 119) is het precies andersom, is het bloed afkomstig van de linkerkant van het lichaam van Medusa om mensen mee te doden (het woord sinister is hiervan op toepassing) en uit de rechterkant om mensen te redden en om uit de dood op te wekken. Het zou er op kunnen wijzen dat tijdens de vroegere Moeder religie de linkerzijde als levensbrengend werd gezien, terwijl rechter zijde als vernietigend. Tijdens het patriarchaat is alles weer omgedraaid, zoals we al vele keren hebben geconstateerd.In de tweede eeuw na Chr. geloofde dokter Soranus van Ephesus, dat conceptie niet tijdens de menstruatie kan plaats vinden om dat gemeenschap met de vrouw niet mogelijk was, omdat de baarmoeder vochtig was van het menstruele bloed. Dit nam niet alleen de vitaliteit van het sperma weg, maar neutraliseerde het ook nog.De aartsbisschop van Arles (542) zei dat als een man gemeenschap had met een vrouw in haar periode, hij de vader zou zijn van kinderen met lepra en epilepsie en bezeten zou zijn van de duivel.

De Maorie's dachten dat de menselijke ziel van menstrueel bloed was gemaakt. Door iets rood te kleuren werd het heilig.Andaman eiland bewoners dachten dat rode verf een krachtig medicijn was en kleurde de zieke mensen rood in een poging hun te genezen.Sommige Afrikaanse stammen geloven dat als ze menstrueel bloed in een pot negen maanden dicht hield en het de kracht had om tot een baby uit te groeien.

Het zegenen door Katholieke priesters van het altaar met zout is een oud gebruik van de Joden gebaseerd op het oorspronkelijke idee, dat bloed en zout magische elementen waren, die hetzelfde smaakten. Door een kruis te maken op het hoofd en borst stamt uit de tijd dat men een kruis markeerde met stierenbloed.Het bloed dat van de wonden van Jezus kwam en werd opgevangen in de graal, is het symbool voor onsterfelijkheid. Het gooien van zout over de linker schouder is om de boze geesten te verdrijven.De Christenen hebben de huwelijksvinger overgenomen van vroegere religies, namelijk dat de linker vierde vinger een bloedader had die direct naar het hart ging en dus een symbool werd van de huwelijkstrouw (de middelvinger is het symbool van de vader een fallisch symbool al duizenden jaren. Door de Christelijke autoriteiten is de digitis infamis de verachtelijke vinger genoemd).

De kleur rood staat voor het basissymbool het levens principe, met een enorme sterkte en kracht. Bij een tijdelijk kleurenblindheid door een hersenbeschadiging, is de eerste kleur die men ziet de rode kleur.Rood is ook de kleur van het menstruele bloed. Vele beelden en graven werden vroeger met rode oker geverfd. In het boek van Knight wordt verteld over de graven in het boven Paleolithicum:

Hij geeft ook aan dat de oker een visuele symboliek voor het menstruele bloed weergeeft. Als het menstruele bloed opdroogt is het binnen een paar uur meer zwart dan rood. Om de magische kracht voor een langere duur aan te geven, werd het beschilderen door oker als een vervanging beschouwt.In de alchemie worden rood en wit een dualiteit, rood symboliseert het materiele, het brandende principe. Nieuw leven ontstaat uit de combinaties van menstruatie bloed en wit sperma. Het is daarom niet verwonderlijk, dat in de bijbel de kleur rood een negatieve betekenis krijgt

Het rood werd ook de kleur van de hel en van de duivel.In onze westerse wereld heeft de kleur rood ook een negatieve betekenis. We noemen kris kras door elkaar enkele gezegden en gebruiken en voorwerpen, om daarmee het gevaar alsmede dreiging te willen aangeven.

Het rood kleuren van de lippen, het rood verven van de nagel als imitatie van het menstruele bloed. Ook het rode merkteken op het voorhoofd bij de Hindoes heeft hier mee te maken. Diepe rode kleur van maan tijdens een verduistering werd vergeleken met menstrueel bloed. In de bijbel zien we dat het rode koord er voor zorgt dat het huis van Rachab wordt gespaard om vernietigd te worden. Jozua had spionnen gestuurd naar de stad Jericho. Hij was van plan om de stad te vernietigen. Racheb, een prostituée heeft deze spionnen onderdak verleend. De spionnen zeiden tegen haar, dat als ze een rood koord zou uithangen, hun huis niet vernietigd zou worden. Het is duidelijk dat de kleur van het koord het menstruele bloed symboliseert.

In het nieuwe testament zien, we dat voor de kruisiging Jezus een rode mantel werd omgedaan, duidelijk om hem bespottelijk te maken:

Rituelen voor de menstruerende vrouw

Men zag vroeger het menstruele bloed als heilzaam en magisch. Menstruerende vrouwen, die in het maanlicht om akkers heen lopen of hun genitaliën lieten zien, was goed voor de vruchtbaarheid van de gewassen. Boeren vrouwen droegen het zaad in leren tassen, die met menstrueel bloed waren bewerkt. De menstruatie wordt tijdens het matriarchaat gezien als een heel belangrijke gebeurtenis, waarbij de maan een grote rol speelde. Men beschouwt dit als een zekere zwangerschap, de foetus zou gevormd zijn door het menstruele bloed en afhankelijk van de maan. De maan zou de vrouw vruchtbaar maken.In de oude Godin cultuur is de tijd van de donkere maan, die de vrouw voor zich zelf heeft en werd haar meest krachtige, psychische en spirituele energie het meest gevoelig. Ze trok zich terug in een hut om in die tijd zich beter kan richten op de godinnen en de heilige krachten voor meditatie, gebed, de tijd voor heling en waarheid. In een hut waar geen licht in komt, want maanlicht mag niet op een menstruerende vrouw schijnen. Zelfs haar schaduw is vervuilend. Ze moet van kop tot teen haar lichaam bedekken als ze uit de hut gaat. (Zou het bedekken van het hoofd van een vrouw tijdens de kerkdienst hiervan een overblijfsel zijn?). De vrouwen mochten zich ook niet wassen gedurende hun afzondering. Soms echter kwamen hun moeder of andere vrouwen haar wassen, als het strikt nodig was. Bij de Joden moest de vrouw na haar afzondering zich geheel onderdompelen in bad gevuld met water, dat haar symbolisch zuiverde, de mikveh geheten. Het werd gezien als het water van de wedergeboorte. Pas daarna mocht ze weer seksuele relaties hebben.

Figuur 6 Nagemaakte menstruatie hut. Plymouth Plantation, ten Zuiden van Boston In soortelijke hutten brachten menstruerende vrouwen in de 17^e eeuw hun afzondering door.

 Zeer interessant is het model wat Chris Knight (1990) van de mens in de IJstijd heeft gemaakt om de relatie van de maanfasen met het bloed vergieten bij de jacht, het koken, het feesten en de gemeenschap.

"The model would define all this as the most elementary possible way of being fully cultural. It implies that at the culminating point of the homonisation process , there was glimpsed the possiblility of the harmonious social and ecological logic thinking menstrual cycles with the peridiodicity of hunting expedition, maternal blood with the blood of game animals. Cooking, feasting with sexual enjoyment - and all of these with the periodicity of the moon. So internally coherent and emotionally meaningful did this logic seem it apparently inspired generartions of our ancestors in the course of a human revoltion which took millennia to consummate. And whose principles have continued to dominate traditional myths, religious rituals and magical beliefs up into recent times". (Knight, p. 416).

Vooral wat betreft de laatste zin heeft Judy Grahn in haar boek Blood,Bread and Roses enkele frappante voorbeelden gegeven. Zij heeft een vergelijking getrokken met onze bruidsrituelen. Zoals het dragen van de bruid door de bruidegom als ze over de drempel van hun bruidskamer, ze mag de grond niet aanraken (honeymoon). Zo moeten ook de koningen gedragen worden op een stoel of een troon. Dat tijdens het diner de man het glas over zijn schouder weggooit vergeleken met het weggooien van de voorwerpen, die de vrouwen tijdens hun menstruatie hebben gebruikt tijdens haar afzondering. Vroeger was de bruidsjurk rood gekleurd in Europa, nu nog alleen in Turkije. Op een fluwelen rood kussentje worden de ringen gelegd. De rode loper waarop zij in de kerk binnen komt. De bruid moet weggehouden worden voor haar toekomstige man. Wanneer ze komt is ze gewassen, gekamd en gekleed.

Grahn (p 148-149) zegt hierover nog het volgende:

Het sprookje van Rood Kapje wordt door Grahn (p.140-142) in menstruele termen uitgelegd. Rood Kapje bereikt haar menarche en wordt naar een hut gestuurd op een afgelegen plek in het bos, waar haar zieke Grootmoeder ligt. Ze doorbreekt het taboe, want ze wijkt af van het pad, omdat ze van de wolf bloemen voor haar Grootmoeder moest gaan plukken Inmiddels kon de wolf al vast naar het huis van de grootmoeder gaan. Hij weet eerst Grootmoeder daarna Rood Kapje op te eten. De wolf werd in vroegere tijden gezien als diegene die de maan opeet als de maan overgaat naar de donkere fase. In het Engels slang betekent wolf een seksueel agressieve man.
Opvallend is het, als we alles overzien wat voor de menstruerende vrouw verboden is, overeenkomt met de vier elementen Vuur, Aarde, Lucht (licht) en Water, die zo'n dominante rol in de astrologie spelen. Bestaat hier een verband?

Het woord tabu komt van het Polynesische woord tapua, dat zowel heilig als menstruatie betekent Taboo betekent ook verboden, prachtig, magisch, verschrikkelijk, angstaanjagend. In primitieve stammen is de aanblik van een menstruerende vrouw en zelfs een druppel van haar bloed dodelijk en als haar handen een wapen aanraken dan is dat schadelijk voor de jacht. Het woord ritueel komt uit het Sanskriet r'tu. Ri betekent geboorte en is het stamwoord voor rood, r'tu dat van toepassing is op het menstruele bloed Bij het opkomen van de patriarchale tijd wordt ze als onrein beschouwt. Het werd een taboe in plaats van een feest en zij mocht juist niet meedoen aan religieuze ceremonies Het wordt een tijd van pijn en zich vies voelen. Ook in de reclame wordt tegenwoordig geprobeerd het zo onzichtbaar mogelijk te maken (de libresse cultus).

In de bijbel worden zeer stringente eisen gesteld waaruit blijkt hoe men beducht was voor de menstruatie

De orthodoxe joden hebben dit zo ver doorgevoerd dat tot op de dag van vandaag, zij een vrouw geen hand durven te geven in angst, dat zij misschien in haar periode is. Ook mogen mannen niet hetzelfde water gebruiken, die daarvoor door vrouwen was gebruikt, want er zouden sporen van menstrueel bloed in kunnen voorkomen In de Koran staan ook een aantal voorschriften ter bescherming voor een menstruerende vrouw:

Dan is er het verhaal van Rachel, de vrouw van Jakob, die de beeldjes van de huisgoden van haar vader Laban had gestolen.

De maan dauw die door de Thaessalische heksen werd verzameld tijdens de maan eclips was het eerste menstruele bloed van een meisje en het was uiterst giftig. Als een man met een menstruerende vrouw gemeenschap zou hebben tijdens een verduistering dan zou hij ziek worden en doodgaan. De vrouwen werden ook geweigerd tijdens godsdienstige oefeningen of mochten zij niet actief meedoen tijdens de dienst. Medici dachten dat demonen worden geboren uit de menstruele vloeiing. Men dacht dat gemeenschap tijdens menstruatie gevaar voor mannen opleverde. Maar aangezien de penile introductie in de vagina en niet in de uterus plaatsvindt is er geen gevaar.De Dené geloven dat als contact met menstruele bloed maken, een man zo in een vrouw kan veranderen. Sommigen dachten dat een blik van een menstruerende vrouw het geluk bij de jager, de visser en de gokker het geluk zou verdwijnen, of net zoals de blik van de Godin Medusa ze in steen zouden veranderen. Het is de angst om betoverd te worden door de menstruerende vrouw dat ze de vrouwen niet willen zien voordat ze op jacht gaan Bosjesmannen geloven dat de mensen gefixeerd zouden worden en in bomen zouden veranderen. Ook denken ze dat hun botten zacht zouden worden. Mannen beschilderen zich met rode verf voor ze de strijd in gaan Niet onder een overhangende tak doorlopen, want er kan een vrouw op gezeten hebben met die menstrueerde. Misschien daardoor het bijgeloof om niet onder een ladder door te lopen.Victoriaans bijgeloof dat als een vrouw tijdens de menstruele periode was bevrucht zij met de helm werd geboren en occulte krachten zou hebben. In de katholieke kerk zijn geen priesteressen, omdat ze dan als zij zouden menstrueren, het altaar zouden vervuilen. Het heilige bloed was eerst vrouwelijk nu mannelijk namelijk het bloed van Christus. Volgens de talmud is een vrouw in haar periode en tussen twee mannen doorloopt een van de twee dood gaat, terwijl aan het eind van haar periode de mannen alleen maar een flinke ruzie krijgen. Het woord sabattu komt van het woord Sa-bat en betekent hart rust, het is de dag van rust als de maan vol is dus niet toeneemt of afneemt. Het brengt ongeluk als men iets van werk doet of gekookt voedsel eet of op reis gaat. Het zijn ook de dingen die aan een menstruerende vrouw worden verboden.
Er zijn vele gebruiken die het gevaar van de vrouw in haar periode aangeven. Franse vrouwen mogen geen mayonaise maken of in een wijnkelder komen, de wijn zou veranderen in azijn of bij een suiker raffinaderij omdat anders de suiker zwart zou worden. Ook mocht ze geen vis of rood vlees eten ook geen kruipende dieren. Het vlees werd gezuiverd door het te roosteren. Zou het zo kunnen zijn dat men in het algemeen mannelijke koks in restaurants heeft, vanwege het gevaar dat een vrouw die haar periode heeft gerechten zou klaar kunnen maken?

De gynaecoloog Fritz Beller schreef in het Duitse tijdschrift Der Zeit (afl. 6, 1985)

Hidatsa Indianen zonderden zich af in een hut, voordat ze op de adelaars jacht gaan. Zij voerden speciale ceremoniën op en geen vrouw mocht daar binnen komen. Ze vasten elke dag tot middernacht, stonden op met dageraad, spraken tegen niemand en keken naar niemand, behalve naar hun mede jagers. Diegene die niets had gevangen mocht niet slapen en bracht de nacht door in geweeklaag en gebed. De rituelen duurden vier dagen en nachten. Militairen van tegenwoordig, worden onderworpen aan soortgelijk rituelen als vroeger aan menstruerende vrouwen: vernedering, slaap tekort, moeilijke lichaam posities, zelf discipline. Witte handschoenen om inspecties voor controle op viezigheid. We leren menstruatie als een biologisch, maar niet als een cultuur verschijnsel. Mannen creëerden hun eigen rituelen door aderlating, door tanden uit de mond te slaan van een jongen tijdens de puberteit. Dan is er de sub-incision door een snede te maken aan de onderkant van de penis met een permanente opening van de urinebuis. Zo lijkt dit op de bloedende vagina. Als men de penis tegen de buik aanlegt lijkt dit op een vagina Het wordt periodiek geopend en werd man menstruatie genoemd. Ook werd zittend geürineerd. Besnijdenis is een mildere vorm van parallelle menstruatie Dan is er de couvade, de man die geboorte van een kind nabootst als zijn vrouw gaat bevallen. Hij bootste zelfs de krampen en weeën na. In onze moderne maatschappij in Duitsland is het zwaardvechten, waarbij sneden worden aangebracht op de kin, hoe meer hoe beter vooral de lengte ervan daarme te vergelijken.

Zoals we al gezien hebben hadden de mannen vroeger geen idee, dat zij mede verantwoordlijk waren voor het maken van een kind. Het vaderschap bestond nog niet. De belangrijkste man in de huishouding was de broeder, want die stamde van dezelfde moeder af als zijn zuster. (Adelphos betekent broeder van de baarmoeder).
Zelfs tegenwoordig zijn er nog stammen, die de relatie tussen seksualiteit en het vaderschap nog niet hebben getrokken. Zo heeft Branislaw Malinokowski bij stammen, die in de Triobriand eilanden in de zuidelijke Stille Oceaan bestudeerd en gezien, dat zij de relatie nog niet hadden gelegd. Zij hadden geen woord voor vader en geen concept van het vaderschap. De vrouwen werden zwanger door de binnenkomst in hun lichamen van gestorven zielen. De band tussen man en vrouw bestond nog niet zoals wij die kennen. Waarschijnlijk door de betere bestudering van het gedrag van getemde dieren tijdens het begin van de veeteelt heeft men misschien kunnen waarnemen dat er een relatie bestaat tussen de dekking van een dier en de geboorte van het jong. In ieder geval is het een revolutionaire ontdekking geweest, die vele sociale, culturele en economische gevolgen heeft gehad.
Wanneer deze ontdekking heeft plaats gevonden is van cultuur tot cultuur verschillend. Het beste laat het zich bestuderen in het gebied van de Euphraat en Tigris. In het derde millennium is daar het schrift uitgevonden en zijn daarmee de eerste wetten vastgelegd. Er vindt nu de grote omkering plaats. Het is niet het vrouwenlichaam waarin het eerste begin van het kind begint, maar het mannenlichaam,dat het zaadje in het vrouwenlichaam plaatst als een zaadje dat je in de grond stopt. Dit had tot gevolg dat het matriarchaat verzwakte en langzamerhand wegkwijnde. De vrouw kon haar kinderen niet langer als haar unieke eigendom beschouwen. De mannen moesten er voor zorgen, dat zij zeker waren dat het hun kind was en niet van een ander. Het vrije geslachtelijke verkeer wat tijdens het matriarchaat was toegestaan, moest nu aan banden worden gelegd en in wetten worden vastgelegd. Lipt-Isthar (begin tweede millennium) vaardige een wet uit: "Wanneer een getrouwde man wiens vrouw geen kinderen kon krijgen en vervolgens bij een publieke vrouw een kind had verwekt. Moest hij haar compenseren met voedsel en andere goederen. Maar zolang zijn eerste vrouw nog leefde mocht de moeder van het kind niet in zijn huis komen".
Ook in Egypte zien we, al hoewel iets eerder dan in Mesopotamië, dat dergelijke wetten worden ontworpen. Het vaderschap dat werd ontwikkeld in Mesopotamië en Egypte zijn latere overgenomen door het volk van Israël. Allereerst door Abraham en Sarah, toen zij vanuit Mesopotamië naar Jordanië trokken en door Mozes uit Egypte die de ideeën over het vaderschap met zich meenemen. Het is goed om te realiseren,dat het vaderschap een cultureel verschijnsel is en niet natuurlijke conditie.
In de Bijbel wordt de vrouw vergeleken met de aarde en de hemelse vader geschapen door mannen naar hun eigen beeld. We spreken dan ook nooit van vader aarde en vader natuur, maar wel moeder aarde en moeder aarde. De Vader woont in de hemel en niet op aarde. Om meer te weten te komen hoe Mozes de ideeën van het vaderschap naar Israël heeft meegebracht, wille we ons eerst verdiepen, hoe in Egypte het matriarchaat is vervangen door het patriarchaat. Hoe de maangodinnen werden vervangen door de zonnen goden. Hierover meer dus in onze volgende nieuwsbrief.

"This is not to say that early man was something of a philosopher; abstract questions of this kind were wholly alien to his consciousness". (Neumann, p. 13)

"Acquiring an externally based mind required early humans to connect to something outside them selve as a frame of reference, to connect physically..." (Grahn, p.13)

Aan deze twee citaten dachten, we toen we afgelopen de wetenschap bijlage van het NRC Handelsblad lazen. Berthold van Maris bespreekt het proefschrift van Jeanne Kurvers 'Met ongeletterde ogen. Kennis van taal en schrift van analfabeten. In vroegere tijden was het ego bewustzijn nog niet ontwikkeld ze gingen af op de ervaringen, die zij met hun wereld om hen heen hadden en zagen zich zelf niet als een op zich zelf staand individu met een eigen bewustzijn. Zoals we in onze nieuwsbrief al hebben gezegd, is het schrift pas 5000 haar geleden uitgevonden. We zijn daarom geneigd om enkel parallellen te trekken met de resultaten van Kurvers betreffende analfabeten. Kurvers heeft een aantal Marokkaanse, Turkse en Somalische analfabeten bestudeerd. Zij kwam tot enkele opvallende conclusies. Geletterden hebben een abstract-conceptueel denken, terwijl analfabeten een praktisch denken gericht op ervaring hebben ontwikkeld. We zullen enkele frappante voorbeelden uit het artikel citeren omdat het heel duidelijk laat zien, wat het verschil is tussen geletterde denken en die van de analfabeten.
De analfabeten werden gevraagd om de volgend zin in stukjes te hakken: De oude man gaat naar het ziekenhuis. Zij deelden de zinnen niet in woorden, maar in woordgroepen: De-oude-man/gaat/ naar- het-ziekenhuis. Of ze noemde alleen de inhoudswoorden: oude man, gaat, ziekenhuis. Ze onderkenden niet de functie woorden de, naar, het. Het verschil tussen inhoudswoorden en functiewoorden zit volgens Kurvers veel dieper dan we denken. Pas als je gezien hebt dat functiewoorden zich op papier heel anders gedragen als inhoudswoorden - namelijk: ze hebben allemaal een eigen plekje - pas dan ga je realiseren dat je ze kunt bekijken als losse woorden, op zich zelf staande woorden.
Een ander voorbeeld laat zien, hoe een analfabeet sterk op de praktijk en eigen ervaring is gericht. Als aan een geletterde persoon een hamer, een nijptang een spijker en een zaag laat zien, en vraagt welke van de vier gereedschappen zijn zal hij zeggen: de hamer, de nijptang en de zaag. De analfabeet antwoordt heel anders en zegt: dat de hamer, de spijker en de nijptang bij elkaar horen, want met de hamer sla je een spijker in het hout , en met de nijptang haal je hem er weer uit. Een antwoord sterk op de praktijk gericht. Het sterkste staaltje van het verschil tussen de analfabeten en de geletterden is van het voorbeeld van een Surinaamse vrouw, die aan de maatschappelijk werkster vroeg om een vertrouwelijke brief voor te lezen. Ze vroeg haar om daarbij haar oren dicht te houden, zodat ze zelf niet kon horen, wat er in de brief stond! We hebben telefonisch contact opgenomen met Mevrouw Kurvers.. Toen we haar vertelden, dat we veel contact hebben met Nederlandse analfabeten (reizigers), wilde ze een afspraak met ons maken om deze te gaan bezoeken. De reden daarvan is gelegen, dat zij weinig autochtone Nederlanders kent, die echt analfabeet zijn, dus geen lagere school hebben gehad.

Gebruikte literatuur
Bachofen, J.J. (1992) Myth, Religion and Mother Right. Selected Writings of J.J.Bachofen. Translated by R.Manhein. Bollingen Series LXXXIV.Princeton University Press. ISBN0-691-0179-2.
Bernardsen, J.A. en L.N.Bouman (1976) Fysiologie van de mens, Tweede duk, Bohn, Scheltema & Holkema, Utrecht,ISBMN 90 313 0189 3.
Bloom, Floyd E. Arlyne Lazeron. ( 1988) Brain, Mind and Behavoir, W.H.Freeman and Company, Sec. Edit. ISBN 0 7167 1863 4
Briffault, Robert (1977) The Mothers. Atheneum, New York. ISBN 0-689-70541-7
Buckley, Thomas and Alma Gottlieb (1988) Blood Magic. The Anthropology of Menstruation..University of California Press, Berkeley. Los Angeles.London. ISBN 0-520-06350-3
Becker, Jill B.S., Marc Breedlove and David Crews, editors(1992). Behavioral endocrinology. A Bradford Book, The MIT Press, Cambridge, Mass.ISBN 0-262-02342-3
Carlson, Bruce M. (1994) Human embryology and development biology. Mosby St Louis ISBN 0-8016-6415-2
Crews, David (1994) Animal sexuality. Scientific American, January, p. 97- 103
Crews, David (1994) Constraints to parthenogenesis p.23-49. In het boek: The difference between the sexes.Ed. R.V.Short and E. Baladan Cambridge Univ Press,ISBN 0-521-44411- XB
Daly, Mary (1990) Gyn/ecology. The Metaethics of Radical Feminism. Beacon pres: BostonISBN 0-8070-1413-3
Davis, Elizabeth Gould (1972) The First Sex. Penguin Books Inc. Baltimore, Maryland
Finn, C.A. (1986) Why do women mestruate? Historical and evolutionary review. European Journal of Obstetries & Gynecology and Reproductive Biology , 70:3-8
Gadon,Elinor W. (1989) The Once and Future Goddess. A symbol for our Time. HarperSanFrancisco.ISBN 0-06-3250354-5.
Goldenson, Robert and Kenneth Anderson (1994)The Wordsworth Dictionary of Sex . Worthworth ReferenceISBN 1-85326-320-6
George, Demetra (1992) The Mysteries of the Dark Moon: the Healing power of the Dark Goddess. HarperSanFrancisco. ISBN 0-06-250370-7
Grahn, Judy (1993) Blood, Bread and Roses. How Menstruation Created the World. Beacon Press . Boston. ISBN 0-8070-7504-1
Graves, Robert (1955) The Greek Myths. Penguin classics.
Harding, Esther (1990) Woman's Mysteries. Ancient and Modern, Shambala. Boston & Shaftesbury. ISBN 0-87773-532-8
Knight, Chris (1991) Blood Relations. Menstruation and the Origin of Culture. Yale University Press. Newe Haven and Lodon.0-300-04911-0
Law,Sung Ping (1986) The regulation of menstrual cycle and its relationship to the moon. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 65: 45-8
Maris, Berthold van (2002) De maan is wit. Analfabeet baseert zich vooral op het gezond verstand. NRC Handelsblad 7/8 September, Wetenschap & Onderwijs p.39
Neumann, Erich (1991) The Great Mother. Seventh paperback printing for the Princeton/ Bollingen Mythos series. ISBN 0-691- 01780-8
Neumann, Erich (1993) The origins and history of consciousness. Bolingen, series XLII, Princeton University Press. ISBN 0-691-01761
Northrup, Christine (1998) Women's Bodies, Women's Wisdom. Bantam Books, New York, IBSN 0-553-37953-4.
Pawlowski, Boguslaw (1999) Loss of Oestrus and Conceal;ed Ovulation in Human Evolotionn, Current Anthropology, Volume 40, nr 3, June.
Profet, M. (1993) Menstruation as a defense against pathogens tranported by sperm. The Quarterly Review of Biology, 68: 335-386
Rich, Adrienne (1986) "Of Woman Born. Motherhood as Experience and Institution" (New York, USA: W.Norton & Company
Sierksma, Fokke (1962) De Roof van het Vrouwengeheim. De mythe van de dictatuur der vrouwen en het ontstaan der geheime genootschappen. Mounton & Co . 's-Gravenhage.
Short, R.V. and E. Balaban (1994) The differences between the sexes. Cambridge University Press
Shostak , Marjorie (1983) Nisa. The Life and Words of a !Kung Woman. Vintage Books. A division of Random House. New York.ISBN 0-394-71126-2
Sjöö, Monica and Barbara Mor (1991) The Great Cosmic Mother: Rediscovering the Religion of the Earth. HarperSanFrancisco, second edition. ISBN 0-06-25791
Strassmann, B. (1996) The evolution of endometrial cycles and menstuation. The Quarterly reviw of Biology, 71:181-220l
Travis, J. (1997) Why do women menstruate? Science News 151:230-231
Walker, Barbara G. (1983) The Women's Encyclopaedia of Myths and Secrets. HarperSanFrancisco. ISBN0-06-250926-8.

Via Internet:
Azar, (1998)Communicationg through pheromones. Apa article
Bayer, Rachel (2001) Menstruation Rates and Women's Health
Bayer, Rachel (2001) The Impact of Increased Menstruation Rates on Women's Health and Reprodructive Cancers
Bernstein, Jason (1999) Sixth Sense: The Vomeronasal Organ
Cutler, Winnifred B. et al. (1987)Lunar Menstual Phase Locking
Cutler et al. (2002) Pheromones , sexual Attractiveness and Quality of Life in Menopausel Women
Edgar,Robin (1995/2000. Red Moon Rising
Fan, Adrienne(1998) The Evolution of Menstruation
Hawkes, K et al.(1998) Grandmothering, menopause, and the evolution of human life histories.
Jutte, Astrid (1998) Female Pheromones and Male Psychology
Kohl, James V. et al. (2001) Human Pheromones: Ïntegrating Neuroendocrnolgy and Ethology.
Miller, J.W.( 2002) The troubled Dawn of Fatherhood.
Oelberger, Jennifer (1996), Converging menstrual Cycles
Ohlig, Adelheid Women's Blood Mysteries
Petto, Andrew J.Petto (1998) The evolution and ecology of the menopause.
Ranke-Heinemann, Uta (1988) Female Blood
Schneider, Friederike (1997) Die Bedeutung der Menstruation in anderen Kulturen
Singer, Katie, The garden of Fertility
Sluijs, Marinus Anthony van der, A Social History of Man. Homepage
Spong, The Bibical Attitude Toward Women.
Swan, Norma (1998) Menstrual synchrony. Interview with Martha McClintock
Walker, Barbara (1997) Women and Religion: Sexism in the Christian tradition,.
Wikipedia, the free encyclopedia. Endometrium
Wolfgang-Kimball, David (1992) Pheromones in Humans: Myth or Reality?
Woronczuk, Julia et.al. (Macalester College) Smell and Attraction