Definities volgens Van Dale Grootwoordenboek der Nederlandse taal.

In onze nieuwsbrief nummer 17 hebben we aangekondigd, dat we zouden nagaan hoe in het Oude Egypte het matriarchaat door het patriarchaat wordt vervangen. Tijdens dit onderzoek is ons iets opgevallen, dat we het niet kunnen nalaten dit onderwerp voorrang te verlenen. Deze nieuwsbrief gaat over de plaats, die ons hart en onze ziel in onze belevingswereld speelt. Zoals we zullen zien stamt deze belevingswereld uit ver vervlogen tijden en komt deze niet meer overeen met de werkelijke plaats, die zij in ons lichaam innemen.

We beginnen met de rol, die het hart in de Egyptische mythologie speelt. Bij de mummificatie werd het hart in het lichaam gelaten, vanwege het feit dat het de zetel van de ziel en intelligentie was. De inwendige organen zoals lever, ingewanden, longen en maag werden eruit gehaald en bewaard in vazen van albast of kalksteen, de zogenoemde canopen . Ze worden beschermd door de vier zonen van Horus en vier godinnen: Amstet, met het mensenhoofd, en Isis waken over de lever; Hapi met een bavianen kop, en Nepthys over de longen; Doeamoetof, met de jakhalskop, en Neith over de maag; Kebehsenoef met de valkenkop, en Selket over de darmen.
De vier vazen symboliseren ook de vier windrichtingen en de cardinale punten in de astrologie. De hersenen worden met een haak door de neus er uit gehaald en weggegooid, want ze werden als onbelangrijk beschouwd. Het was een delicate procedure, want het gevaar bestond erin, dat bij het weghalen van de hersenen het gezicht beschadigd zou worden. Ondanks de weinige interesse voor de hersenen, zijn er in de zgn Edwin Smith papyrus rollen toch beschrijvingen gevonden over de anatomie van de hersenen met 26 gevallen van hersenbeschadigingen met aanbevelingen om deze te genezen.
De Egyptenaren waren overtuigd, dat de dood slechts een tijdelijke onderbreking was en dat het lichaam in het leven na de dood goed bewaard moest blijven. Op de onderstaande figuur zien we wat volgens hun religie gebeurt met iemand, die was overleden. Op het bovenste linker deel zien we, dat de overledene verschijnt voor een forum van 14 rechters, om na te gaan hoe zijn daden gedurende zijn leven zijn geweest. We zien het ankh teken bij 7 rechters. (Het ankh teken symboliseert het fysieke en eeuwige leven. Het bovenste deel staat voor het vrouwelijk geslachtsorgaan en het onderste deel het mannelijke. Het kruis van de Christenen heeft het vrouwelijke symbool geëlimineerd).
Op het onderste deel zien we, dat de jakhals Anubis, vertegenwoordiger van de onderwereld en mummificatie, de overledene brengt naar een weegschaal. Ook hij heeft het ankh symbool in de linkerhand. Op de linker schaal ligt het hart van de overledene en een veer van de Godin van de waarheid en rechtspraak op de rechter schaal.

Figuur 1 Wat er allemaal gebeurt na iemand is dood gegaan bij de Oude Egyptenaren.

Als blijkt, dat het hart zwaarder weegt dan de veer komt dit omdat de dode vele slechte dingen heeft gedaan in zijn leven. In dit geval zal de God Ammit, met een krokodillen hoofd en poten van een nijlpaard, het hart opeten en daarmee de overledene veroordelen tot eeuwige vergetelheid. Maar als het hart lichter is dan de veer heeft de overledene een goed leven geleid. Dit wordt opgetekend door de God Thoth met een ibis hoofd. Vervolgens wordt hij door de god Horus met een valkenhoofd, met het ankh teken in zijn linker hand, geleid voor de god Osiris om het dodenrijk binnen te gaan. Horus is de personificatie van de mens tijdens zijn leven en zijn vader Osiris tijdens zijn leven na de dood.

Het gebruik om het hart te verwijderen stamt waarschijnlijk uit de tijd, dat rituele offeranden aan de Moeder godin plaats vonden. Dit zien we ook weer terug bij de Azteken in het oude Mexico waar het hart uit het lichaam gesneden werd, terwijl de mens nog leefde en het nog kloppende hart aan de goden werd getoond.In de patriarchale tijd, toen de God zonder tussenkomst van een Godin kinderen kon verwekken, speelde het hart een centrale rol. Het is de tong, die de gedachte van het hart uitdrukt. De God Atum schiep alle goden door zijn hart en tong. Ook voor de god Ptah stond het hart centraal. Hij schiep de wereld in zijn hart en gaf daarna via zijn stem er uitdrukking aan. Hierbij moeten we denken aan het begin van de schepping volgens het nieuwe testament. Het woord speelt hier ook een grote rol.

Het Egyptische woord voor hart en ziel was Ab . Iets wat je van je moeder had gekregen. Later zeiden de Hebreeën, dat het niet van de moeder maar van de vader afkomstig was. Het Egyptische hiëroglyfe teken voor Ab was een dansende figuur , symbolisch voor de hartslag. Er is ook een Egyptische godin Ab-She", zij die harten eet.In de matriarchale tijd geloofden de Egyptenaren, dat het menstruele bloed de foetus maakte. Het bloed was afkomstig van het hart.In het Egyptische dodenboek zijn een aantal spreuken die over het hart gaan. Een daarvan is spreuk 30B om te voorkomen, dat het hart van iemand zich tegen hem zal verzetten in het dodenrijk:

Deze spreuk is gevonden in Hermapolis aan de voeten van de God Thoth geschreven op een blok kwartsiet uit Boven Egypte.

Ook in andere culturen speelt het hart een belangrijke rol.James George Frazer verhaalt in zijn boek "The Golden Bough" over enkele stammen in Afrika, die wanneer ze een leeuw doden het hart ervan opeten in de hoop om even dapper als de leeuw te worden. De Chinezen zien overeenkomsten van het hart met het element aarde en het getal vijf, ook het element vuur , het teken voor de zon. In de Islam is het hart de zetel van God. In de bijbel is het hart de zetel van het gemoedsleven, van verstand en liefde en vooral de gezindheid van een mens. Het heilige van het heilige was het hart van de tempel van Jerusalem, die zelf het hart van Zion en van de hele wereld was.In het oude testament wordt voor elke tien keer, dat het hart als een lichaamsorgaan wordt gebruikt, zijn er duizend plaatsen waar het als een metaphor wordt gebruikt.

Door de kerkvaders en in de middeleeuwen werd de gedachte ontwikkeld naar de uitspraak in Johannes 19:34, dat uit het doorboorde hart van Jezus, kerk, sacramenten en genade ontsprongen zijn. (de heilig-hartdevotie).

Ook werd een geloof ontwikkeld van het allerzuiverste hart van Maria. Lezen we in Lucas 2:19:

In de astrologie gaat men er ook nog vanuit, dat het hart het centrum is van het lichaam en de ziel. Het symbool voor het hart is de Zon, de dierenriem teken Leeuw en het vijfde huis. In het boek Medische Astrologie van Mellie Uyldert wordt het hart als het centrum van het lichaam beschouwd, zoals 'het lieve ik' het centrum is van de ziel. Ons hart is de zetel van de moed. Afwijkingen van het hart zijn in de horoscoop te zien, door de situatie van de Zon en Maan en het teken Leeuw. Het is opvallend, dat alle lichaamdelen in dit boek aan bod komen. Van de hersenen worden alleen de hypofyse, de epifyse oog en oor behandeld. Over de andere delen van de hersenen worden geen woorden aan gewijd.
Het zijn juist de frontale delen van de hersenen, die zo belangrijk zijn voor de persoonlijkheidsstructuur. Toch iets waar de astrologen steeds mee bezig zijn. In dit verband wijzen we op een heel merkwaardig ongeluk dat Phineas P. Gage, 25 jaar, in de zomer van 1848 overkwam. Hij was bezig met de aanleg van een nieuwe spoorlijn in Vermont (VS). Bij een explosie kreeg hij een ijzeren staaf van zes kilo, tien meter lang en een doorsnee van drie centimeter, door zijn hoofd en beschadigde de frontale delen van de hersenen ( zie figuur 2).

Figuur 2. De ijzeren staaf, die na een explosie dwars door de frontale delen van de hersenen heeft doorboord (Freeman en Watts, 1948)

Hij bleef bij bewustzijn. Na twee maanden werd hij gezond verklaard. Maar al spoedig bleek, dat zijn persoonlijkheid totaal was veranderd. Zijn intellectuele vermogens en uitingen waren als die van een kind. Hij vertoonde asociale trekken en sloeg obscene taal uit. Deze nieuwe persoonlijkheid stond in schril contrast met de rustige karaktervastheid van Phineas Gage vóór het ongeluk. Gage was Gage niet meer. Hij kreeg last van epileptische aanvallen en stierf 22 mei 1861 tijdens een aanval in de leeftijd van 38 jaar. Dit ongeluk laat duidelijk zien, dat het sociale gedrag van een mens sterk afhankelijk is van specifieke hersenengebieden (figuur 2).

Niet alleen de Egyptenaren, maar ook de Mesopotamiërs, de Hebreeën dachten, dat het hart en niet de hersenen de zetel van de ziel, de intelligentie, de kracht van het leven was. Het is de Griekse dokter Alcmaeon in 450 v.Chr. geweest, die concludeerde, dat de hersenen en niet het hart het centrale orgaan was voor gewaarwording en gedachten.150 jaar later waren Griekse wijsgeren Plato en Hippocrates eveneens de mening toegedaan, dat de hersenen de centrale functie in het lichaam hadden. Maar Aristoteles kwam in 330 v.Chr. weer met de oude theorie op de proppen, dat het hart de zetel was van de rationele ziel, intelligentie, beweging en gewaarwording. Terwijl andere organen zoals de longen en de hersenen zorgden voor het afkoeling van het hart en bloed. Het was de Romeinse geneesheer Claudius Galenus, die in 170 v.Chr. stelde, dat mentale functies in de hersenen zetelden. In het begin van de elfde eeuw was het de Islamitische medicus Avicenna, die voortborduurde op de theorieën van Aristoteles. Pas in 1543 heeft de Vlaamse anatoom Andreas Vesalius het eerste boek geschreven over de neurowetenschap.In 1649 claimde de Franse wijsgeer René Descartes, dat zenuwen de motorische en sensore informatie naar de ventrikels (holtes gevuld met hersenvocht) van de hersenen voerde. Het hart van de mensen was het zelfde als bij de dieren. Maar mensen hadden een ziel en hij geloofde dat deze geest immaterieel en onsterfelijk was. Het begin van het dualisme van lichaam en geest.In de negentiende eeuw is het hersenonderzoek goed op gang gekomen. De ontdekkingen door Pierre Paul Broca (1869) en Carl Wernicke (1874) gedaan over de zetels van ons spraakvermogen in onze hersenen. Vervolgens de grote ontdekking in 1901 van Santiago Ramón y Cajal, dat zenuwen worden gescheiden door kleine openingen, de zogenoemde synapsen. Elektrische prikkels, die door de zenuwen (neuronen) worden geleid, worden in deze openingen omgezet in chemische signalen, die dan weer door de aangrenzende neuronen in elektrische prikkels worden omgezet. In 1926 ontdekte Karl Lashley de zetel van het geheugen. In 1929 registreerde Hans Berger elektrische activiteit in de hersenen. Pas na de tweede wereldoorlog ontdekte men, dat de subcorticale structuren, bv de hypothalamus en de hypofyse talloze functies van ons lichaam aansturen, zoals we in onze vorige nieuwsbrief nr 14 al hebben uiteengezet. In 1952 benoemde Paul McLean deze subcorticale structuren als het limbische systeem. Door David Hubel en Thorsten Wiesel (1959) werd een grote bijdrage geleverd voor de werking van ons gezichtsvermogen. In onze nieuwsbrief 11 zijn we nader ingegaan op het gezichtsvermogen en hebben we de stelling al verkondigd, dat de wereld om ons heen, zoals we haar waarnemen, niet bestaat. Alleen is dat voor ons de enige werkelijkheid. Maar deze werkelijkheid is slechts een illusie. In 1961 werd door Roger Sperry en Joseph Bogen de eerste operatie uitgevoerd door de linker- en rechter hersenhelft ("split brain") van elkaar te scheiden.

In 1964 hebben twee Duitsers Hans H. Kornhuber en Lüder Deecke aangetoond, dat ons bewuste zijn slechts een "after thought" is. Als we bv. een glas vastpakken om iets op te drinken, zijn we er van overtuigd, dat dit gebeurt doordat wij bij volle bewustzijn onze hersenen instructies hebben gegeven om het glas vast te pakken. Maar Deecke en Kornhuber hebben aangetoond, dat voordat we een willekeurige beweging doen, een elektrische activiteit in de frontale delen van de hersenen plaats vindt, die deze beweging al aan het voorbereiden is. Dit gebeurt dus buiten ons bewustzijn en onze wil. Ze noemde deze activiteit de "Bereitschaftspotential" (BP). In de bovenstaande afbeelding ziet U de eerste bladzijde van deze belangrijke ontdekking.1-1.5 seconde voor de beweging van de spieren werd geregistreerd, begint al de "Bereitschaftspotential". Zelfs werd door latere onderzoekers aangetoond, dat een verschil waarneembaar is tussen de voorbereiding van een goede en slechte uitvoering van de beweging, alles nog voordat we ons er van bewust zijn. Zo ook is er een verschil aangetoond in de gecompliceerdheid van bewegingen. Tussen het aanslaan van een enkele toon op de piano te spelen of bij het spelen van een melodie valt een verschil van voorbereiding te constateren. Ook betere uitslag geeft bij een beloning dan bij een beweging zonder beloning. Kortom de registratie bij de motivatie voor het uitvoeren van een beweging blijkt dat de "Bereitschaftspotential"een van de BP verklapt veel over de wijze waarop de voorbereiding heeft plaats gevonden.

De Finse Neuroloog Naätanen schrijft over zijn bevindingen met de BP:

De bekende Amerikaanse neuroloog Benjamin Libet zegt enkele opmerkelijke dingen over deze "Bereitsschaftspotential":

Dit is net zoals bij het gezichtsvermogen, een gevoelige slag voor ons zo veel geroemde ego- bewustzijn. Onze hersenen zijn al bezig, terwijl wij ons nog niet bewust zijn van de bewegingen, die we gaan doen. Ongelooflijk maar waar. Waar is de vrije wil dan gebleven? Die is er dan dus ook niet. Ons zenuwstelsel stuurt alle signalen uit de buitenwereld naar onze hersenen. Dit vindt voor het overgrote deel buiten ons bewuste zijn plaats.Maar iedereen kent wel het bekende voorgevoel, dat iets goed of mis gaat. Nu dit voorgevoel is dus in het laboratorium te meten! Dit zijn dan nog alleen de zichtbare stoffelijke reacties. Waarschijnlijk hebben de hersenen nog veel meer instrumenten om signalen uit het universum op te vangen. Dit is dan het domein van de esoterie.

In een appendix hebben we een opsomming gegeven van de uitdrukkingen en gezegden van hart en ziel enerzijds en die van de hersenen en zenuwen anderzijds. Dit wettigt ons inziens de stelling, dat onze belevingswereld bewust of onbewust, wat betreft onze emoties en gevoelens, worden toegedicht aan het hart, de zetel van de ziel, en nog niet is aangepast aan onze cerebrale kennis, dat de hersenen en zenuwen deze plaats voor zich zouden moeten opeisen.

De 'definitie' van het intreden van de dood. Vroeger was dat ophouden van het kloppen van het hart.

Er is nog een ander voorbeeld, dat aantoont hoe belangrijk het hart werd gezien, namelijk bij het moment van het intreden van de dood van iemand. Tot voor kort geleden nam men aan, dat iemand dood was als het hart niet meer klopte. Pas in 1959 is het concept van de hersendood ingevoerd door twee Franse neurofysiologen Malleret en Goulon. Dit naar aanleiding naar de ontdekking, dat het hart gereanimeerd kon worden. Zo werd het standpunt verlaten, dat de mens dood was wanneer hart-long functies waren opgehouden. In 1967 was er al de eerste hart transplantatie door Dr Bernard in Zuid-Afrika. In 1968 werd door de Harvard Medical School een definitie van de dood opgesteld, waarbij iemand dood was als alle hersenfuncties waren opgehouden, inclusief de hersenstam. Als er na 24 uur geen verandering was opgetreden, kon de dood definitief worden vastgesteld. Hierbij zouden we enkele kanttekeningen willen plaatsen. De criteria voor het intreden van de dood zijn door de tijden veranderd door nieuwe ontwikkelingen in de medische wetenschap. Bij de dood wordt tot nu toe steeds uitgegaan van het fysieke lichaam. Wat te denken van de transplantatie? De organen moeten zo levend mogelijk zijn en het is nu zelfs mogelijk om een nog kloppend hart te verwijderen als de donor klinisch dood wordt beschouwd doordat de hersenfuncties zijn gestopt. Maar wie weet kunnen we dadelijk ook hersenen implanteren. De herinneringen van de dode gaan dan in een lichaam van iemand anders zitten. Als de patiënt dan na de operatie wakker wordt, herkent hij alleen de vrouw van de dode persoon en niet zijn eigen vrouw!.
Er bestaat op dit moment geen mogelijkheid om aan te tonen of de mentale functies ook ophouden als het fysieke lichaam het begeeft. Let wel een definitie van de dood kan in feite nooit worden gegeven, wel aan welke criteria het moet voldoen om volgens de medische wereld als dood te worden beschouwd. Wie weet is het in de toekomst wel mogelijk om niet alleen het hart, maar ook om de hersenen te reanimeren door bepaalde elektrische, chirurgische of chemische ingrepen of middelen.
We hebben met Alida Bos gesproken, die vele mensen heeft begeleid in hun laatste momenten. Zij kon soms daarbij heel nauwkeurig voelen het moment, waarop de levenskrachten verdwenen en het lichaam ontzield achterbleef, als een cocon waarbij de vlinder is weggevlogen. Voor haar is het steeds een bijzondere spirituele ervaring Het zou best zo kunnen zijn, dat dit moment ligt nadat volgens de huidige definitie de dood van iemand is ingetreden. De cocon, die achter blijft is nog steeds onderhevig aan bepaalde stofwisselings- processen, zoals de haar- en nagelgroei, en ingewanden. Dit is dan te vergelijken met het composteren van afgevallen bladeren. De vorm van de levende mens is verdwenen en de weggevlogen vormloze energie zoekt weer naar nieuwe vormen. Samenvattend kunnen we zeggen, dat de medische wetenschap het hart heeft vervangen voor de hersenen en wie weet wat in de toekomst nog verder mogelijk is, waarbij vooral de mentale functies nader zijn te definiëren.

Met hart en ziel; Een kind onder het hart dragen (zwanger); Het hart op de rechte plaats hebben; Het hart hoog dragen ( trots zijn); Zijn hart ligt hem op de tong; Haar hart klopte in de keel; Een harte bloedje van een kind; Het hart popelt; Bloed voor het hartkrijgen (gewetenswroeging); Mijn hart draait om in mijn lijf; Het wordt me te bang om het hart; Uit diepst van mijn hart; De schrik slaat mij om mijn hart; Je hart vasthouden; Zijn hart aan iets ophalen; Van zijn hart geen moordkuil maken; Mijn hart verstijft bij hetgeen hij zegt; Zijn hart kromp ineen van medelijden; Met bloedend hart; Op het hart trappen; Het hart breekt; Hart versterkend; Met de hand op mijn hart; Met de hand over zijn hart strijken; Iemand aan zijn hart drukken; Muziek die uit het hart komt; Het hart dringt mij tot spreken; Uit de grond van mijn hart; Hij heeft een goed hart; Waar het hart vol van is, vloeit de mond van over ; Iemand een goed (of kwaad) hart toe dragen; Hij heeft hart voor de zaak; Een warm hart voor iets hebben; Na aan het hart liggen; Je hart uitstorten; Het sterkt het hart; Zijn hart klopt warm voor iets; Hij weet de weg naar het hart te vinden; Zijn hart staat in lichterlaaie; Zijn hart verliezen; Een gebroken hart; Uit het oog uit het hart; Van harte; Zijn hart op iets zetten; Hij heeft alles wat zijn hartje begeert; Je spreekt naar mijn hart; Een hart in 't lijf; Een groot hart hebben; Een hart onder de riem steken; Het hart zonk hem in de schoenen; Zwaar op het hart liggen; Iets op zijn hart hebben; Dat is een pak van mijn hart; Iemand iets op zijn hart drukken; Niet van harte; Iets niet over je hart kunnen verkrijgen; Het gaat mij aan het hart; Iets ter harte nemen; Een hart van goud; Een hart van steen; Uit het hart gegrepen; Van ganzer harte; Van harte gegund; Het is weinig, maar vanuit een goed hart; Zijn hart uitstorten; In hart en nieren; Dat raakt het hart van de kwestie niet; Naar hartelust; Harteloos; Hartenbreke; Zijn hart opvreten; Hartig hapje;Hartroerend; Hartsgeheim; Hartstikke; Hartsvriend; Hartverheffend; Hartstocht; Hartveroverend; Hartverscheurend; Harte zeer;Tekenen van twee hartjes met pijlen er door heen.

Zij legde haar hele ziel in haar spel; Twee zielen één gedachte; Het gaat mij door mijn ziel; Zijn ziel in lijdzaamheid bezitten; De ziel verliet het lichaam; Zijn ziel ruste in vrede; Een zieltje winnen; Ter ziele gaan; Zijn ziel en zaligheid zou hij ervoor verkopen; Hij loopt met zijn ziel onder zijn arm; Er was geen levende ziel te bekennen; Hoe meer zielen hoe meer vreugd; Een goed oude brave ziel; Arme ziel; Hij was de ziel van de vereniging; Iemand op zijn ziel geven; Zieltogen; Ziele adel; Ziele nood; Ziele strijd, zielsmart; Zielsvreugde;Ziel en zaligheid; Allerzielen; Zielig; Hij zit er zielig alleen; Zielloos; Zielsbedroefd; Zielsbemind; Zielsgelukkig; Zielenrust; Zielstevreden; Zielsveel van iemand houden; Zielsverlangen; Zielsverwant; Zieltje winnen; Zieltogen.

'T is of ze geen hersens heeft; Zijn hersens zijn op hol gebracht; Hersens als een garnaal; Hij heeft nog minder hersens dan een kip; Gebruik toch je hersens; Het is hem in zijn hersens geslagen; Hij zal het wel uit zijn hersens laten; Hoe krijgt hij het in zijn hersens; iemand de hersens in slaan; Herssenschim; Hersenspinsels;

Stalen zenuwen hebben; Zij kreeg het op de zenuwen; Dat werkt op mijn zenuwen; Krijg de zenuwen; Dat maakt me zenuwachtig; Zenuwslopend; Zenuwpees.

Frazer, Sir James George (1994) The Golden Bough Oxford World 's Classics. ISBN 0-19- 283541-6
Het Boek (1993. Stichting International Bible Society/Holland. ISBN 90-70998-15-7
Hooper, Judith & Dick Teresi (1987) The 3-pound Universe. Dell Publ.Co. ISBN 0-440-58507-4
Kalat, James W. (1992) Biological Psychology, 4^e edit. Wadworth Publ. Co.
Meer, B. van der (1992) Het Egyptische Dodenboek, vierde druk, Ank-Hermes, Deventer.ISBN 90-202-4831-6 geb.
Obler, Loraine K. en Deborah Fein (1988) The Exceptional Brain. The Guilford Press, NewYork . ISBN089862-701X
Uyldert, Mellie ((1977) Medische Astrologie. 4^e druk. Uitgeverij De Driehoek. Amsterdam.ISBN 90-6030-497-7 geb.

In deze nieuwsbrief hebben we laten zien hoe we nog steeds denken, dat het hart de zetel is van de ziel als het gaat om onze emotionele belevingswereld. Hierbij moesten we denken aan twee raadsels, die zonder meer aantonen dat we nog steeds emotioneel denken, dat de zon om de aarde draait en dat de aarde een vlak is en geen bolvorm heeft. Dit blijkt ook als we een astrologische kaart bekijken, dan zien we het oosten links , het westen rechts, zuid boven en noord beneden. We kijken dus in zuidelijke richting en zien de zon (ascendant) opkomen in het oosten aan onze linker hand. Als we een topografische kaart bezien kijken we naar het noorden en is alles precies andersom. Hoe dit te verklaren? Heel eenvoudig, kijk maar in de spiegel. Men ziet dan zijn rechterzijde links in de spiegel en de linkerzijde rechts, terwijl hoofd en voeten hetzelfde blijven, namelijk boven en beneden. Dit is om dat we door de rotatie van de hoofd-voeten as links en rechts hebben verwisseld. Vergelijkt men dit met de astrologische en topografische kaart dan ziet men dat door het draaien om de lengteas men eerst naar het zuiden kijkt en vervolgens naar het westen..Maar hier komen dan de twee raadsels om Uw emotionele denken te testen . Na vele mensen te hebben getest is er nog niemand geweest, die de goede antwoorden wist. Het bleek dus duidelijk, dat hun emotionele denken nog steeds pre-Copernicaans was. Het was pas in de 16^e eeuw dat de Poolse astronoom Nicolaus Copernicus (1463-1543) stelde, dat de aarde om de zon draaide. Let wel men moet de raadsels spontaan, dus emotioneel en niet rationeel benaderen, anders gaat de vlieger niet op.

Een mens staat op een berg bij zonsondergang en wijst met zijn vinger naar de zon als deze aan de westelijke horizon verdwijnt. Hij blijft de hele nacht op de berg staan en wijst bij het opkomen van de zon weer met zijn vinger naar de zon. Men kan nu twee denkbeeldige lijnen trekken van de mens naar de zon tijdens het ondergaan en de andere van de mens naar de opkomende zon.
De vraag is nu, waar snijden deze lijnen elkaar ?

Een mens wil met zich zelf telefoneren via een kabel, die om de gehele aarde spant. Na aanleg van deze kabel blijkt, dat deze niet rekbare telefoon kabel 1 meter te kort is. De vraag is nu, hoe diep moet deze kabel over de gehele aarde (40.000 km) worden ingegraven om dit tekort van 1 meter goed te maken?

De antwoorden bevinden onder deze link