Inleiding
We keren, na een zoektocht langs de sterrenhemel, met de precessie van equinoxen en de aardas in samenhang met esoterische symbolen als het pentagram en de fibonacci reeks, terug naar de Grote Lichten zoals ze door de astrologen Liz Greene en Howard Sasportas zijn genoemd: de Maan en de Zon en hun invloed, die ze hebben en nog hebben op de ontwikkeling van de mensheid.

Uit hun boek de Grote Lichten (1)citeren we:
"De zon en de maan symboliseren twee geweldige fundamentele, maar erg verschillende psychologische processen van ieder van ons".

Trouwens de meeste verstokte tegenstanders van de astrologie zullen moeten erkennen, dat deze Grote Lichten een dominerende invloed op ons hebben gehad en nog hebben. Om maar enkele voorbeelden te noemen. De werking van zon en maan op de seizoenen, op de getijden, invloeden op groeiprocessen, maandelijkse cycli van de vrouw etc. Wat soms vergeten wordt is de invloed van de aantrekkingskracht van de hemellichamen op elkaar. Zoals Ram schrijft in zijn boek p.91: (9)

Het feit dat we op een stoel voor een computer zitten en een nieuwsbrief schijven is grotendeels te danken aan de krachten van deze onzichtbare zon, die er voor zorgt dat alles op zijn plaats blijft op de satelliet aarde.
Het zou een vreemde gewaarwording zijn als we als een ruimtevaartuig aan de aantrekkingskracht van de zon zouden kunnen ontsnappen om een reis in het heelal te ondernemen. Het is maar een ideetje om ons bewust te maken van de uitzonderlijke plaats, die wij innemen in het heelal. Trouwens om U gerust te stellen, we blijven nog wel een paar miljard jaartjes om de zon heen draaien. Toch komt er een moment dat wanneer de zon veel van haar massa door de straling heeft verloren er vreemde dingen staan te gebeuren!
(Het geslacht dat men aan de zon en maan heeft toegedicht is niet alle culturen hetzelfde geweest. In oud Semitische en Indo-europese is de maan mannelijk en de zon vrouwelijk. Zo heeft men het in het Duits nog steeds over Die Sonne en Der Mond, hetzelfde als in drie Keltische talen Bretons, Welsh en Gaelic).

In vroegere tijden werd in Europa de maan als het symbool gezien van de Moeder Godin, de Grote Moeder. Vanaf ongeveer 6000 jaar geleden is men begonnen de Zon als mannelijk symbool te nemen en daarmede te trachten om de Maangodin te verdringen en ondergeschikt te maken. Het is deze overgang van de maan- in de zon culturen, die overeen komen met de overgang van de vrouwen- naar een mannen maatschappij. Opmerkelijk is om te zien, dat deze overgang niet geleidelijk heeft plaats gevonden en ook niet overal tegelijkertijd. De overgangsperiode omvat de periode van ongeveer 4000 - 1500 v. Chr. Wij beperken ons tot een gebied van Zuidoost Europa en het Nabije Oosten. Dit omdat onze hedendaagse westerse Europese cultuur daaruit is voortgekomen ("De Euro is van ons allemaal"!). We ontlenen onze gegevens grotendeels op archeologische vondsten en op mythologische overleveringen. De mythologie geeft ons een bijzonder rijk inzicht in de ontwikkeling van het bewustzijn en wat de vroegere mens heeft bezield. Erich Neumann zegt in zijn indrukwekkende boek The Origins and History of Consciousness hierover het volgende p.13: (7)

Om enigszins aan te duiden in welke richting ons literatuur onderzoek zich gaat richten, geven we aan welke hoofdstukken we in de komende nieuwsbrieven zullen behandelen. De hoofdgedachte daarbij blijft dat we ons voornamelijk bepalen tot het ontstaan en de historische ontwikkeling van het bewustzijn. Misschien wel om een beetje platvloerse metafoor te gebruiken, zouden we kunnen stellen, dat ieder van ons een grote zak met zich meedraagt gevuld met ons collectief onderbewuste. Soms zijn er momenten, dat we een graai doen uit deze zak en dat we bepaalde verbanden zien waar we ons daarvoor niet van bewust waren. Onze speurtocht is er dan steeds op gespitst om weer een greep uit deze schier eindeloos 'grote zak' te doen
Zoals we al eerder hebben gezegd, zijn we van mening, dat het collectief onbewuste een vele grotere invloed op ons heeft, dan wij denken. Ook ervaringen van de mensheid tienduizenden jaren geleden, dragen wij op de een of andere manier met ons mee. Jung geeft een definitie van het collectief onbewuste, die goed weergeeft wat wij met dit begrip bedoelen p.119 (3)

Een voorbeeld hiervan zouden we geven door te stellen, dat we in onze vorige nieuwsbrieven duidelijk hebben kunnen maken hoe de vijfster van ons allemaal is en hoe diep geworteld dit symbool in ons collectief onbewuste leeft, en hoe we door dit bewust te maken we er een vastomlijnde vorm letterlijk en figuurlijk aan hebben kunnen geven.
Wat eveneens een grote rol zal spelen in onze beschouwingen is de relatie tussen de man en de vrouw of beter gezegd tussen het mannelijke en het vrouwelijke element in een mens. In het boek van Erich Neumann The Great Mother zijn we een passage tegen gekomen die ons inspireert om ons in deze problematiek nader te verdiepen. Ze raakt natuurlijk wezenlijke elementen in onze menselijke samenleving Neumann p.97-98:

We zullen in dit verband onze aandacht in de eerste plaats bepalen op de religies, mythologie en culturele uitingen, zoals in de vorm van tempels, beeldhouwwerken etc van culturen door de eeuwen heen.
A. De periode van de Paleolithische mens, het stenen tijdperk 40- tot 10.000 jaar geleden, de jager en verzamelaar levende in grotten. De Moeder Godin stond centraal in hun religie.
B. De periode van de Neolithische mens 10.000 - 4000 jaar geleden, begin van de landbouw en veeteelt, de bouw van de eerste steden, begin van de ontwikkeling van koper en het schrift. Ook in deze periode stond de Moeder Godin centraal.
C. De Indo-europese invasie in de periode van 4300 - 1500 v Chr. Verstoring van de oude Neolithische culturen door stammen, die vanuit het Noorden en Oosten in Zuid Europa en het Nabije Oosten binnenvallen. Het begin van de mannenmaatschappij, die met horten en met stoten er in slaagt om de samenlevingen voor wie de Moeder God centraal stond te overmeesteren.
D. Hoe de Godinnen en hun symbolen werden vervangen door Goden en hun symboliek. Hoe de oude vrouwelijke symbolen worden vervormd en omgebogen in een door mannen beheerste cultuur.
E. Hoe dit proces is verlopen in de verschillende gebieden zoals in Griekenland, Israël en Egypte.
F. Wat dit allemaal voor effect zou kunnen hebben gehad op de ontwikkeling van ons bewustzijn.

A. Oude Europese culturen uit het stenen tijdperk
In Europa zijn uit de periode van 40.000 tot 10.000 jaar geleden (Paleolithicum) een groot aantal stille getuigenissen gevonden, in de vorm van muurschilderingen in grotten, graftombes en een groot aantal voorwerpen, waaronder vrouwen beeldjes, die van grote betekenis zijn gebleken voor de positie van de vrouw in dit stenentijdperk. Wat ons daarbij is opgevallen is dat de archeologen in het begin uitgingen van de stelling, dat deze samenleving werd gedomineerd door de man. Ook ging men er van uit dat het een barbaarse samenleving was geweest, zoals Raine Eisler dit met enkele zinnen veel beter kan omschrijven, p.3:

Het idee leefde, ondanks vele nieuwe opgravingen. steeds voort, dat het de man was die verantwoordelijk was voor de Paleolithische kunst.. We denken dat vele van onze lezers, net zoals wij trouwens, er steeds van uit zijn gegaan, dat de bakermat van onze beschaving in het Midden Oosten heeft gelegen. In een boek van de meest vooraanstaande geleerden ter wereld op het gebied van de Mesopotamische culturen Samuel Noah Kramer staat namelijk het volgende:: (4)

"In dit tweestromenland (red. Mesopotamie land tussen de twee rivieren Euphraat en Tigris) stond de wieg van de beschaving der mensheid. Ongeveer 5000 jaar geleden bracht hier een volk, dat we kennen als de Sumeriërs, de eerste werkelijke wereldbeschaving tot ontwikkeling."

De archeologische vondsten hebben echter een heel ander beeld van de bakermat van onze beschaving gegeven. Zo zijn er in Europa vondsten gedaan die aantonen dat we met een rijke cultuur te maken hebben, ondanks het feit dat deze mensen onder klimatologische barre omstandigheden hebben geleefd. Hun kunst was veel meer dan een paar krassen op botten of stenen. Het meest indrukwekkend van hun cultuur zijn de zgn. Venus beeldjes. In de bijgevoegde figuur hebben we een aantal van deze beeldjes weergegeven.
In 1860 is door de Markies de Vibraye een ivoren vrouwenbeeldje (fig. 2) ontdekt in een grot in Frankrijk en hij noemde deze de "Venus impudique", omdat ze afweek van onze voorstelling van de Venus figuur, zoals de Venus die zo mooi door Botticelli is geschilderd, die haar borsten en vagina met haar handen afdekt (fig 16). Volgens sommige onderzoekers symboliseren deze vrouwenbeeldjes de Moeder Godin, terwijl andere onderzoekers het alleen maar als een vruchtbaarheidsymbool zien.
Van de 55 beeldjes die uit deze periode zijn gevonden zijn er slechts 5 die mannen voorstellen. De archeoloog Witcombe hekelt de patriarchale interpretatie van bepaalde archeologen van deze Venus beeldjes:

Het meest beroemde Venus beeldje is de Venus van Willendorf, in 1908 door de archeoloog Josef Szombathy gevonden in het dorp Willendorf in Oostenrijk. (Fig.14,15) Het is gemaakt uit een kalksteen, die niet in het gebied voorkomt waar het beeldje is gevonden. De laatste datering van de ouderdom met C14 methode is in 1990 gemaakt en komt neer op 24.000-22.000 v.Chr. Het beeldje niet groter dan 11 cm en laat een vrouw zien met een grote overhangende buik, terwijl haar geslachtsdelen toch nog duidelijk waarneembaar zijn. Haar dunne armen liggen op de omvangrijke borsten. Kleine merktekens bij haar polsen verraden misschien dat zij een armband heeft gedragen. Haar borsten zijn niet hangend en duidelijk van een jonge vrouw. De tepels worden niet weergegeven. Het is duidelijk een beeldje dat een idool van de vruchtbaarheid van de vrouw voorstelt. Opmerkelijk is dat alle paleolithische "Venus" beeldjes geen gezicht laten zien. Iets wat op ons vreemd overkomt, immers het gezicht geeft toch de menselijke identiteit weer. Haar fysieke lichaam is duidelijk belangrijker. Haar hoofd is bedekt met rijen gevlochten haar in 7 concentrische cirkels. De top de bovenste cirkel heeft de vorm van een rozet. Het accent op het haar wordt in latere culturen gezien als een bron van kracht en als de zetel van de ziel. Ook een kenmerkend karakteristiek is het ontbreken van de voeten. De beeldhouwer heeft een idool voor ogen gehad, om die delen van een vrouwen lichaam te laten zien, die nodig zijn voor de conceptie en voor de voeding van het kind.
Het is duidelijk dat de vrouwen er in een tijd van jagen en verzamelen niet de luxe hebben gehad om zo dik te worden als de Venus beeldjes laten zien. De paleolithische mannen beeldjes, die men heeft gevonden zijn nergens corpulent. Men heeft deze soort beeldjes met min of meer dezelfde karakteristieken, gevonden in een gebied dat zich uitstrekte van West Frankrijk tot ver in Rusland.
Witcombe komt tot de volgende conclusie:

Tijdens de ontdekking van dit beeldje is een rood oker pigment gevonden  welke waarschijnlijk het symbool was zoals in vele latere culturen het leven gevend agens van het menstruele bloed. Een argument voor het symbolisch karakter van de Grote moeder is, dat er geen overeenkomst was met de vrouwelijke skelet overblijfselen, die men heeft opgegraven.
We hebben op internet een groot aantal artikelen gevonden die zijn in te delen in twee categorieën. De eerste categorie is van mening dat de vrouwenbeeldjes obscene seks objecten of uitingen van een primitieve vruchtbaarheid symbool en er volgens hen geen aanwijzingen zijn om aan te nemen dat zij het symbool zijn van een Moeder Godin. Zij geloven ook niet aan de dominantie van de vrouw in deze periode. De tweede categorie die overtuigd is van het religieuze karakter van deze beeldjes. Alhoewel de vrouw een dominerende rol heeft gespeeld en de Moeder Godin tot haar leidraad heeft genomen. Het is een strijd van wel en niets, want er zijn geen geschreven schriftstukken gevonden uit deze periode, die hier uitsluitsel over zouden kunnen geven. Er is een enkele uitzondering , namelijk op een stuk van een rendiergewei van 25.000 jaar oud gevonden in een grot in de Dordogne (Frankrijk) zou een van de oudste schrifttekens bevatten. Volgens Alexander Marshack zouden deze raadselachtige tekens de schijngestalte van de maan weergeven.
Het was Andre Leroi-Gourhon, directeur van de het centrum voor prehistorie aan de Sorbonne in Parijs, die uiting geeft aan zijn ongenoegen over de standaard interpretatie van Paleolithische kunst. Hij vindt het onacceptabel dat men deze cultuur als primitieve vruchtbaarheid cultus ziet en vat dit als volgt samen: (5)

Het enige wat ons bij de bestudering van deze beeldjes opvalt is de grote overeenkomst die deze beeldjes vertonen ondanks het feit dat zij op ver verwijderde vindplaatsen en uit verschillende perioden zijn. Aangezien we in deze materie geen onderzoek hebben gedaan, alleen wat artikelen naast elkaar gelegd hebben, zullen we ons voorlopig onthouden van commentaar.

Internet
Canadian Min. of Civilization, Mothers of Time
Hitchcock, Don , Venus figurines from the Stone Age
Marshack, A. Comments on the paper of McDemott - Self representation in Upper Paleolithic Female Figurines
Witcombe, C.L.C.E. Women in Prehistory. The Venus von Willendorf.