De bewoners van de Escamplaan kunne het amper geloven

Het centrum aan de Escamplaan maakt een desolate indruk. Het ligt aan een brede doorgaande weg, waar we prompt in de remmen moeten om de onopvallende ingang niet voorbij te rijden. Omgeven door een sloot en muren ligt het helemaal afgesloten van de buitenwereld. Eenmaal op het centrum valt op: er is geen openbaar groen, geen speelplek voor de kinderen. De wagens staan zo dicht op elkaar dat er amper ruimte is om tussendoor te lopen. Brandveilig gezien een totaal ontoelaatbare situatie, maar de gemeente laat de bewoners al meer dan 25 jaar over aan hun lot. De bewoners verontschuldigen zich voor de aanblik van hun centrum, al kunnen ze daar zelf niets aan doen. Eind jaren tachtig was al duidelijk dat de Escamplaan hard toe was aan een opknapbeurt. Maar het moest tot 1997 duren voor de gemeente met een plan van aanpak kwam: het centrum aan de Escamplaan zou geheel opnieuw worden ingericht, opgeknapt en verkleind tot zo'n 35 standplaatsen. Voor de overige van de 61 gezinnen zou een nieuwe locatie van 26 standplaatsen worden aangelegd in De Bras op Ypenburg. Dat was tien jaar geleden. Onderhoud is al die jaren niet gepleegd, er is sprake van verzakkingen, lekkende sanitaire units, verrotte kozijnen, kapotte rioleringen en stenen in de grond die zwavelzuur bevatten. Omdat ook de gemeentelijke veegwagen niet langskomt, betalen de bewoners zelf een jongen om zo nu en dan de openbare ruimte aan te vegen. Menig bewoner zou, onder soortgelijke omstandigheden en zolang aan het lijntje gehouden, allang de barricades zijn opgegaan. Maar zo niet de bewoners van de Escamplaan. Zij waren het immers 'gewend' te moeten leven weggedrukt en vergeten in de marge van de Haagse samenleving. En bovendien, hun geduld zou uiteindelijk worden beloond: met nieuwe en verbeterde vakken op centra waar ze de ramen weer zouden kunnen opendoen zonder bang te zijn de wagen van de buren te beschadigen.

Onnodig te zeggen dat het collegebesluit dat onverwacht een eind maakt aan die toekomstdroom, is ingeslagen als een bom onder de bewoners. Velen kunnen het amper bevatten, of willen er eenvoudigweg niet aan. En dat is niet verwonderlijk. Het besluit om de Escamplaan op te heffen heeft vergaande consequenties voor de mensen: families worden erdoor uiteengereten en tegen elkaar opgezet. Want wat stelt het college - zonder enig inzicht in en begrip en respect voor de woonwagencultuur en het groepsverband waarin de families hun levenlang al leven - voor? Op de Escamplaan komt woningbouw. Tegelijkertijd wordt er een streep getrokken door de aanleg van 65 nieuwe standplaatsen: 61 voor de bewoners van de Escamplaan en vier voor bewoners in Leidschenveen. Burgemeester Deetman en wethouder Norder beslissen namelijk persoonlijk dat "de woonwagen als woonconcept zijn langste tijd heeft gehad", aldus een letterlijk citaat uit de brief. Dit ondanks het feit dat de woonwagen een volgens alle wetten, rapporten en regels, met de afschaffing van de Woonwagenwet een normaal erkende woonvorm is geworden. Een woonvorm bovendien waar gemeentebesturen bij de aanleg van nieuwe locaties rekening mee dienen te houden, zoals zij ook rekening houden met huisvesting voor ouderen, gehandicapten, groepswonen en alle andere specifieke doelgroepen van huisvestingsbeleid.

Maar dit alles lijkt maar niet door te willen dringen tot de Haagse gemeenteburelen.

De bewoners van de Escamplaan ondertussen kunnen "kiezen of delen" als het aan het college ligt een vrijkomende standplaats innemen op een van de bestaande woonwagencentra, of verhuizen naar een woning ergens in de stad. En voor degenen die zich hierbij niet wensen neer te leggen, is er nog de optie te vertrekken "naar een andere gemeente"". Voor de bewoners van de Escamplaan, die de gemeente nooit een strobreed in de weg hebben gelegd, altijd hun medewerking hebben toegezegd aan de herinrichting van hun centrum, is het voorstel een dolksteek in de rug. Het vraagt van hen bovendien het onmogelijke: de vakken te moeten innemen van de bewoners -veelal familie- die op intimiderende wijze door de gemeente zelf zijn weggejaagd. Met als afschrikwekkend voorbeeld het fijnknijpen van drie wagens, waaronder zelfs een particuliere wagen. En dat omdat de bewoners alleen hun huurschuld te laat hebben betaald, terwijl alom in het land - en ook in Den Haag - het beleid erop is gericht uitzettingen door huurschuld zoveel mogelijk te voorkomen. 'Hoe kunnen wij nu profiteren van de ellende van anderen?We zien met eigen ogen hoe die mensen kapot gaan aan de hele situatie', zegt Mana Ras.

Het collegevoorstel geeft op meer punten een verkeerde voorstelling van zaken. Zo zou Den Haag met 300 standplaatsen de grootste 'standplaatsdichtheid' kennen van alle gemeenten in Nederland. Maar de werkelijkheid ligt een stuk genuanceerder. Den Haag telt weliswaar mogelijk 300 woonwagens (of moeten we zeggen 'telde', met het oog op de inmiddels 22 verjaagden) maar die hebben lang niet allemaal een eigen vak. Alleen al op de Escamplaan zijn 21 overstaanders. En zo is op meerdere locaties in Den Haag sprake van minder vakken dan wagens. Dat laatste is niet verwonderlijk. Den Haag staat sinds 1998 met met stip bovenaan de lijst van gemeenten met een standplaatsentekort. Op 153 stond de teller in 1998 al voor Den Haag. Met een tekort van 85 volgde Apeldoorn op de tweede plaats, en Maastricht met 81 op de derde. Dit standplaatsen tekort betreft bovendien enkel en alleen de "uitbreiding van de voorraad en is exclusief de aanleg van vervangende standplaatsen vanwege deconcentratie", zo schrijft Remkes, toen nog staatssecretaris van Volkshuisvesting, op 16 december 1998 aan de Tweede Kamer. Aan uitbreiding van de voorraad heeft Den Haag in elk geval nooit gedaan. En als B&W haar zin weet door te drijven en ook nog eens 65 standplaatsen schrapt, breekt Den Haag in negatieve zin inmiddels alle records onder gemeenten wat betreft het voorzien in gepaste huisvesting -standplaatsen dus voor woonwagenbewoners. Ter vergelijking: een veel kleinere gemeente als Apeldoorn, die haar verantwoordelijkheid wel heeft opgepakt, telt als de herinrichting en deconcentratie van het grote centrum De Haere helemaal is afgerond straks ruim 300 standplaatsen. En zo zijn er tal van andere en veel kleinere gemeenten die Den Haag voorbij streven in woonwagenhuisvesting Deetman en Norder doen het bovendien voorkomen dat de bewoners nog torenhoge schulden zouden hebben bij de gemeente. Ja sommige gezinnen hebben een precario-schuld, geven de bewoners onmiddellijk toe. Maar daarbij gaat het voor slechts een klein deel om huurschulden bij de gemeente. Het gros van de precario-achterstand betreft elektriciteitsrekeningen van Eneco, en daar heeft de gemeente niets mee van doen. En belangrijker: er zijn allang betalingsregelingen getroffen met de betrokkenen, de bewoners houden zich daar netjes aan, en de schuld is inmiddels grotendeels afbetaald. Maar dat past kennelijk niet in het plaatje dat B&W wil schetsen.

Voor de bewoners van de Escamplaan staat als een paal boven water: zij zijn de dupe van de perikelen rond de verhuizing van de Leyweg. Wie daaraan twijfelt, hoeft alleen het collegevoorstel er maar op na te lezen, en de gemeentelijke stukken die daaraan vooraf zijn gegaan. Het lijkt er op dat Den Haag zo financieel winst probeert te behalen over de hoofden van de Escamplaners heen. Want wat is er gebeurd met de 4,1I miljoen gulden, die de gemeente van VROM heeft gekregen voor de aanleg van vervangende standplaatsen voor specifiek de Escamplaan? Hoe zit het met de vele miljoenen die voor datzelfde doel jaren geleden al door Den Haag zelf zijn gereserveerd? En bovenal: wat zegt de hele gang van zaken over de gemeente zelf? In elk geval dat de vooroordelen over woonwagenbewoners kennelijk zijn doorgedrongen tot alle lagen van het Haagse gemeentelijke apparaat. De gemeente wenst niet te leren van de eigen fouten uit het (recente) verleden; de dialoog met woonwagenbewoners op gang te brengen; de mensen te beschouwen als ieder andere inwoner van Den Haag. De gemeente heeft de mond vol over normalisatie, maar de praktijk wijst uit dat normalisatie enkel en alleen wordt toegepast in het voordeel van Den Haag zelf. Maak de gemeente huizen met de grond gelijk als de bewoners hun (huur) schuld niet op tijd voldoen? Worden in Den Haag bewoners stelselmatig en doelbewust tweemaandelijks doorzocht op mogelijke illegale praktijken, zonder dat daarvoor enige grond van verdenking bestaat, behalve dan onmiskenbaar dat het om een 'rijtjeswoning' gaat?.

In tegenstelling tot z'n broer Wimpie van 8, is de kleine Tommy Ras van 3 nog te jong om het allemaal te kunnen bevatten. Maar hij wil wel graag op de foto voor Het Wiel, hier samen met moeder Ciska Semler.

En aantal Wielen geleden schreven we het al: de gemeente Den Haag is wat betreft woonwagen beleid volledig de weg kwijt. Het getuigt van disrespect, van repressie van een culturele groep, is kortom moreel totaal verwerpelijk. Nu alleen maar hopen dat de gemeenteraad, die zich nog mag buigen over het collegevoorstel, niet behept is met dezelfde vooroordelen, maar zich met open vizier de vraag zal gaan stellen: kunnen we met goed fatsoen meewerken aan het uitroeien van een cultuur, die volgens alle wetten en regels gebaseerd is op juist het wonen in woonwagens in familieverband? Wilt u de bewoners in Den Haag steunen, stuur dan een e-mailtje naar het bestuur van WWC Escamplaan, email adres: wwc-escamplaan@hotmail.com

"Burgemeester W. Deetman van Den Haag stond in een toespraak stil bij een zwarte bladzijde in de geschiedenis van zijn gemeente. „Op 16 mei precies 62 jaar geleden werden hier op last van de Duitse bezetter Sinti en Roma opgepakt om op 19 mei op transport naar Auschwitz-Birkenau te worden gezet. Wrang is dat bij deze razzia de Nederlandse politie een actieve rol heeft gespeeld. Weliswaar in opdracht van de bezetter, maar voor de slachtoffers een extra grote schok”, zo memoreerde de burgemeester". Het is beschamend dat het heel erg lang heeft geduurd voordat de Sinti en de Roma als oorlogsslachtoffers werden erkend”, zei Deetman. „Persoonlijk heb ik dat altijd als een grote onrechtvaardigheid ervaren

De burgemeester zei het belangrijk te vinden dat de herinnering aan dit „beschamende en trieste hoofdstuk uit de geschiedenis van Den Haag” ook voor komende generaties levend wordt gehouden. „Zodat het nooit meer gebeurt.”

Bij de Bilderdijkstraat in Den Haag was voor de Sinti en de Roma al eerder een plaquette onthuld door de toenmalige burgemeester Havermans. Die plek voldeed echter niet als een waardige gedenkplaats. In 1999 was het gedenkteken aan restauratie toe, waarna meteen werd besloten een nieuw monument te maken. Op verzoek van de Sinti en de Roma is dat nu op het pleintje van de Vondelstraat geplaatst. De oude plaquette is erin verwerkt. Het monument bevindt zich op een steenworp afstand van de plek waar de razzia begon, het inmiddels verdwenen hofje aan de Bilderdijkstraat."

einde citaat van het internet.

In dit verband wil ik enkele zinnen citeren betreffende het hofje aan de Bilderdijkstraat uit het boekje "Den Haag, zijn zigeuners en hun vervolging" door Roel Wuite 1989. Migrantenuitgeverij Warray , 's-Gravenhage..ISBN 90-72477-02-2 Hoofdstuk: De Geschiedenis heeft zich herhaald p.46-48:

"In de Bilderdijkstraat, vlak naast de Openbare Bibliotheek bevindt zich een smal poortje dat toegang biedt tot twee blokjes voormalige hofjeswoningen Tot 16 mei 1944 woonden hier Magdalena en Joseph Berger, Zigeuners, met hun vader, moeder broertjes en zusjes. De razzia's op 16 mei door de Haagse politie vergden weinig tijd, omdat de Zigeuners behalve in het hofje in de Bilderdijkstraat waren gehuisvest in hofjes woningen in de Bloemstraat bij de Veenkade en in de Kemperstraat bij de Hoefkade. Magdalena en Joseph Berger, evenals Theresia Wagner, Herman Nello en Johan Grünholz , overleefden de verschrikkingen van de kampen of wisten aan deportatie te ontkomen.. In de vraaggesprekken met de overlevende duikt steeds weer de naam op van Arie Vlak., agent bij de Haagse politie, niet alleen tijdens, maar ook na de oorlog. Arie Vlak was belast met het toezicht op de Zigeuners in de hofjes woningen, won hun vertrouwen en was, schaamteloos genoeg, actief betrokken bij de deportatie op 16 mei 1944. Na de oorlog vertoonde hij zich weer als diender op het woonwagenkamp aan de Slachthuiskade, maar werd toen door de Zigeuners die hem herkenden, weggejaagd. Vlak kreeg van zijn chef een ander wijk. Was hij de enige politieman met bloed aan zijn handen?

Prof. mr A.D,. Belinfante stelde na de oorlog vast dat de Nederlandse politie tijdens de oorlog van boven tot onder zo fout, dat strafvervolgingen daarom beperkt zijn gebleven:"er was geen beginnen aan"".

In de negentiger jaren heeft ook de organisatie van het Landelijk Overleg Woonwagenvrouwen (LOWV) bij de vroegere burgemeester Havermans van Den Haag gepleit voor een monument voor zigeuners en woonwagenbewoners, die waren omgekomen in de Tweede Wereldoorlog. Mede aanleiding was daartoe was dat de Haagse journalist Aad Wagenaar die de ware identiteit heeft weten te achterhalen van het meisje dat als symbool stond voor de deportatie en vernietiging van (Nederlandse) joden. Het gaat volgens hem om de negenjarige Anna Maria 'Settela' Steinbach, die op vrijdagmiddag 19 mei 1944 samen met 244 andere Nederlandse zigeuners van het kamp Westerbork op transport zijn gesteld naar Auswitz..

Anna 'Settela"Steinbach

De afbeelding is afkomstig uit de film 'Eingang und Abfahrt' door de joodse kampgevangene Rudolf Werner Breslauer gemaakt in opdracht van de kampcommandant Gemmeker.

Toen in de negentiger jaren pas werd eindelijk recht gedaan aan deze vervolgde minderheidsgroep.

Ik schreef in mijn artikel; op deze website ":Geschiedenis woonwagenbeleid van de overheid de laatste 150 jaar" .

"Wel is het bijzonder merkwaardig, dat vele woonwagenbewoners, die in de oorlog zijn opgepakt door de Nederlandse politie naar Westerbork zijn gebracht om daarna te worden door getransporteerd naar de vernietigingskampen in Duitsland. Maar bij aankomst in Westerbork zeiden de Duitsers, dat ze niet voldeden aan het profiel van een 'zigeuner' en werden ze weer naar huis gestuurd! Het waren toch immers autochtone Nederlandse inwoners".

Hier ligt nu de kern van de hele woonwagenproblematiek: reizigers zijn autochtone Nederlanders en vormen het kwade geweten van de overheid, die 150 jaar deze Nederlanders heeft vervolgd , gediscrimineerd tot op de dag vandaag. Ik stel voor om een monument op te richten voor de reizigers, die al die tijd onder het juk van de Nederlandse bezetting in vredestijd werden vervolgd en nog steeds worden vervolgd. Ik zal aan Burgemeester Deetman vragen om dit te onthullen, waarbij hij dan misschien weer een gevoelige toespraak kan houden !

Het toegezegde woonwagencentrum in Ypenburg, dat niet zal worden gebouwd, wordt op 2 september door 15 wagens bezet

Bewoners van het woonwagencentrum Escamplaan zijn vanochtend met hun caravans vetrokken richting Ypenburg. Ze hebben 15 wagens neergezet op de plaats waar hun toekomstig centrum zou worden gebouwd. Wethouder Norder wist de raad van de gemeente Den Haag zo ver te krijgen (dank zij de gemeenteraadsverkiezingen van het voorjaar) dat zij akkoord gingen met een voorstel van Norder om het centrum Ypenburg niet meer te bouwen en de mensen in een huisje te stoppen! De bewoners vinden dat de gemeente voor een andere plek moet zorgen waar ze hun wagens kunnen plaatsen.

Vandaag zijn de caravans weer van Ypenburg verwijderd door de bewoners van de Escamplaan. Ze hebben in een kort geding tegen de gemeente Den Haag geëist dat het hun beloofde centrum in Ypenburg alsnog voor hun zou worden aangelegd.. Uitspraak zal plaats vinden 15 september 2006. Ik hou mijn hart vast, want in het verleden hebben we al gezien hoe partijdig de rechterlijke macht is wanneer het gaat om woonwagenbewoners. Denk maar hoe de rechtzaken lopen over de bestuursdwang van de dramatische deportatie van de bewoners van de Leyweg in december 2002. De gemeente heeft de zaak weer met een jaar verlengd en inmiddels lopen de rentes nog steeds op en zitten de bewoners voor honderd duizenden euro's in het schip. Zelfs is de gemeente Den Haag in hoger beroep gegaan tegen een kantonrechter, die een gunstig vonnis t.o.v. een bewoner van de Leyweg heeft uitgesproken. Vooral de advocaat van de Gemeente Mr A. de Jonge is een 'goede' pleitbezorger voor burgemeester Deetman en zijn knecht Norder. Maar je weet nooit hoe een koe een haas vangt? In ieder geval wens ik de bewoners van de Escamplaan alle sterkte en wijsheid toe in hun alleszins rechtvaardige strijd strijd tegen zoveel onrecht. Uit de reacties van burgers op deze gebeurtenis, die in het Algemeen Dagblad verschijnen, slaat de schrik om je hart hoeveel onbegrip er bestaat over woonwagenbewoners (reizigers).

De gemeente Den Haag hoeft geen kamp in Ypenburg te bouwen voor woonwagenbewoners. Dat heeft de rechter vrijdag bepaald. De woonwagenbewoners hadden in een kort geding geëist, dat de gemeente Den Haag een kamp moet bouwen van 26 standplaatsen. De rechter stelde vast dat nog niet vastgesteld kan worden, dat het nieuwe beleid van Den Haag tegen de wet is. De advocaat van de woonwagenbewoners is toch niet ontevreden. "De rechter heeft duidelijk gezegd dat Den Haag zich aan eerder toezeggingen moet houden.. Dat geeft hoop".